CBD olie 2.0 in het lichaam
Je lichaam heeft een eigen cannabinoïdennetwerk: receptoren op cellen, moleculen die daarop passen, en enzymen die ze aanmaken en weer afbreken. Cannabidiol bereikt dat netwerk via een minder directe route dan THC.
Van olie tot receptor
- 01Onder de tongDe olie blijft onder je tong tegen het mondslijmvlies liggen, waar veel kleine bloedvaten dicht onder het oppervlak zitten. Houd je hem daar een minuut, dan gaat een deel van de cannabinoïden rechtstreeks het bloed in, zonder eerst de darm te passeren.
- 02De bloedbaan inWat wordt opgenomen komt in de algemene circulatie terecht en gaat het hele lichaam door. Cannabinoïden zijn vetoplosbaar, dus ze trekken naar de weefsels in plaats van in het bloed te blijven.
- 03Bij de receptorenIn de weefsels komen ze het endocannabinoïde systeem tegen: CB1-receptoren, die zich concentreren in het zenuwstelsel, en CB2-receptoren, die vooral op immuuncellen zitten. Elke cannabinoïde gaat op zijn eigen manier met dat systeem om.
- 04Afgebroken en opgeruimdDe lever breekt cannabinoïden af en de restproducten worden in de uren daarna opgeruimd. Daarom zakt het gehalte in je bloed weer terug zodra je stopt, en daarom is dat gehalte geen vast gegeven, maar iets dat stijgt en daalt.
Drie onderdelen, één netwerk
Het endocannabinoïde systeem is een signaalnetwerk dat door het hele lichaam loopt. Het heeft drie bekende onderdelen: cannabinoïdereceptoren op celmembranen, de moleculen die het lichaam zelf aanmaakt om op die receptoren te passen, en de enzymen die deze moleculen opbouwen en weer afbreken.
Niets daarin staat lang stil. Receptoren wachten op het celoppervlak. De moleculen verschijnen zodra een cel erom vraagt en zijn kort daarna weer opgeruimd. Dat ritme verklaart waarom een plantstof en een lichaamseigen molecuul bij dezelfde receptor kunnen aankomen en zich totaal anders gedragen.
Twee receptoren, twee gebieden in het lichaam
Matsuda en collega's kloneerden in 1990 de eerste cannabinoïdereceptor en lieten zien dat de gekloonde kopie functioneerde toen die in cellen tot uiting kwam[1]. Daarmee werd een vermoede bindingsplaats een beschreven molecuul. Die receptor zit dicht op elkaar in het centrale zenuwstelsel, in de hersenen en het ruggenmerg, en daarom domineert hij de literatuur over cannabis.
Munro en collega's karakteriseerden in 1993 een tweede receptor, die vooral in perifeer weefsel en op immuuncellen zit[2]. Beide zijn membraaneiwitten. Ze zitten in het celoppervlak, vangen buiten een signaal op en geven binnen een boodschap door. Twee receptorpopulaties, twee heel verschillende buurten, één familie moleculen die bij elk van beide aankomt.
Het lichaam maakt deze moleculen zelf aan
| Molecuul of receptor | Beschreven in | Waar het zit | Bijzonderheid |
|---|---|---|---|
| Eerste cannabinoïdereceptor, CB1 | 1990[1] | Centraal zenuwstelsel | Membraaneiwit; de gekloonde kopie functioneerde in cellen |
| Tweede cannabinoïdereceptor, CB2 | 1993[2] | Perifeer weefsel, immuuncellen | Membraaneiwit; ander verspreidingsgebied dan CB1 |
| Anandamide | 1992[3] | Hersenweefsel | Lipide; wordt op het moment zelf uit vetten in de celmembraan gesneden, niet opgeslagen |
| 2-arachidonoylglycerol | 1995[4] | Breed in weefsel | Lipide; tweede lichaamseigen cannabinoïde, ook op afroep aangemaakt |
Bindt cannabidiol zich eigenlijk aan die receptoren?
Grotendeels niet, en daar gaat veel tekst over dit onderwerp de mist in. Cannabidiol heeft een lage directe bindingsaffiniteit voor de belangrijkste cannabinoïdereceptor. Onderzoekers schrijven hun laboratoriumobservaties daarom toe aan andere routes: een familie ionkanalen die bekendstaat als de vanilloïde kanalen, en één subtype serotoninereceptor. Fenwick en collega's keken in 2017 naar directe activering van zo'n vanilloïde kanaal door anandamide en zagen uiteenlopende calcium- en stroomresponsen bij hetzelfde kanaal[5]. Eén molecuul op één doelwit kan dus twee metingen opleveren die niet hetzelfde vertellen.
Een afgerond verhaal is dit niet. Het blijft open terrein, en de beschrijving wordt bijgesteld zodra de methoden scherper worden. Wie het mechanisme volledig in kaart noemt, loopt voor op wat er gepubliceerd is. Drie vragen staan nog helemaal open:
- Welke secundaire cannabinoïde draagt wat bij, zodra die in een full spectrum extract naast CBD zit?
- Bij wie is dat meetbaar, en waarom lezen twee mensen met hetzelfde extract in het laboratorium verschillend uit?
- Vanaf welk gehalte gaat een minder onderzochte cannabinoïde meetellen, en verandert de verhouding tussen de cannabinoïden dat antwoord?
Plantenstoffen buiten de cannabinoïdenfamilie
Cannabinoïden zijn niet de enige moleculen die dit netwerk tegenkomen. Gertsch en collega's meldden in 2008 dat bèta-caryofylleen, een terpeen dat in veel planten en in dagelijkse voeding zit, een binding aangaat met de perifere cannabinoïdereceptor[6]. Russo bracht in 2016 het bredere plaatje samen en bundelde planten buiten cannabis waarvan de stoffen delen van hetzelfde signaalsysteem raken[7]. Zwarte peper, kruidnagel, hop. Gewone dingen uit het keukenkastje, wat iets zegt over hoe breed deze chemie gedeeld is.
Wat er op het etiket staat
Daarom weegt het etiket zwaarder dan het verhaal. CBD olie 2.0 is een full spectrum extract, dus CBD komt er samen met CBN, CBG (cannabigerol), CBC en CBDa in gemeten, gedeclareerde gehalten, met per batch een eigen certificaat van analyse. Zes sterktes, van 5% tot 40%, allemaal in dezelfde fles van 10 ml. Op de overzichtspagina van de CBD oliën staat per sterkte het cannabinoïdengehalte, zodat je kunt nakijken wat er in een fles zit. Cibdol is van Zwitserse oorsprong en houdt zich sinds 2014 met cannabinoïden bezig.
Referenties
- Matsuda (1990). Nature. doi:10.1038/346561a0
- Munro (1993). Nature. doi:10.1038/365061a0
- Devane (1992). Science. doi:10.1126/science.1470919
- Mechoulam (1995). Biochemical Pharmacology. doi:10.1016/0006-2952(95)00109-d
- Fenwick (2017). Frontiers in Molecular Neuroscience. doi:10.3389/fnmol.2017.00200
- Gertsch (2008). Proceedings of the National Academy of Sciences. doi:10.1073/pnas.0803601105
- Russo (2016). Trends in Pharmacological Sciences. doi:10.1016/j.tips.2016.04.005
Transparantie die je zelf kunt controleren
Questions about this topic
Bindt CBD zich net zo aan de CB1-receptor als THC?▼
Nee. Cannabidiol heeft een lage directe bindingsaffiniteit voor de belangrijkste cannabinoïdereceptor, dus het gaat daar niet op zitten zoals THC dat doet. Onderzoekers schrijven wat ze in het laboratorium zien daarom toe aan andere routes, onder meer aan een familie vanilloïde ionkanalen en aan één subtype serotoninereceptor. Dat beeld is nog niet af en wordt met betere methoden bijgesteld.
Heeft iedereen een endocannabinoïde systeem?▼
Ja. Het is een normaal onderdeel van de menselijke fysiologie, vanaf het begin van de jaren negentig in kaart gebracht, en het is actief of je ooit een cannabinoïde neemt of niet. De receptoren zitten op celmembranen door het hele lichaam, en de moleculen die daarop passen maakt het lichaam zelf aan, op het moment dat een cel erom vraagt.
Waarom blijft de olie eerst onder de tong?▼
Omdat het slijmvlies daar een deel van de cannabinoïden rechtstreeks in de bloedbaan laat komen, zonder eerste passage door de lever. Slik je meteen door, dan gaat alles via het spijsverteringskanaal, en dan komt er minder intact aan. Een minuut onder de tong is daarom het gangbare uitgangspunt bij olie die je sublinguaal neemt.
Waarom zakt het gehalte in het bloed weer terug?▼
Cannabinoïden worden in de loop van uren afgebroken en opgeruimd, grotendeels door enzymen in de lever. Stop je ermee, dan zakt het gehalte in je bloed weer naar de uitgangssituatie. Dat is geen bijzonderheid van cannabinoïden: het geldt voor vrijwel elke vetoplosbare stof die het lichaam via de lever verwerkt en daarna uitscheidt.
Betekent een breder cannabinoïdenprofiel iets anders dan CBD alleen?▼
Dat kunnen we niet claimen. Elke cannabinoïde bindt aan andere structuren in het lichaam, en het idee dat ze in combinatie iets anders doen dan afzonderlijk is een plausibele hypothese die in gecontroleerde studies bij mensen niet is aangetoond. Wat wel vaststaat, staat op het certificaat van analyse: welke cannabinoïden erin zitten en in welk gehalte.
Waarom komt de lever hier steeds terug?▼
Omdat cannabinoïden daar worden afgebroken, door enzymfamilies die ook veel andere stoffen verwerken. In de literatuur is dat de reden dat combinaties met andere middelen apart onderzocht worden. Een vraag over een persoonlijke situatie hoort bij een arts of apotheker, want die heeft het volledige overzicht van wat iemand verder al inneemt.
