Cannabisolie: drie inhouden, één naam

Het begint bij hars. Bloem- en bladmateriaal gaat de extractie in, bijvoorbeeld met superkritische CO2, en daar worden de harsbestanddelen van het plantmateriaal gescheiden. Wat er dan overblijft, is een geconcentreerd extract. Dat concentraat wordt gestandaardiseerd en verdund in een draagolie. Pas na die laatste stap zit het in een pipetflesje.

Van hars naar draagolie

Die vijf stappen vormen het hele mechanisme achter het woord cannabisolie. Bloem en blad, extractie, scheiding, concentraat, draagolie. Elke fles die deze naam draagt, volgt die route wel of volgt hem niet. En juist dat verschil bepaalt wat er te lezen valt op de achterkant van de doos.

Het woord zelf legt namelijk niets vast. Geen plantentype. Geen cannabinoïde bij naam. Geen getal. Iemand die naar cannabisolie zoekt, kan bij drie soorten inhoud uitkomen, en de naam op de voorkant maakt dat onderscheid niet. De ingrediëntenregel doet dat wel, omdat daar staat welk extract erin zit en in welke basisvloeistof het is opgenomen.

Dat maakt de leesorde omgekeerd aan de gewoonte. Niet eerst de naam, dan de inhoud, maar eerst de inhoud, dan pas de naam als korte aanduiding daarvan. Wie dat een keer heeft gedaan, ziet ook waarom twee flesjes met bijna dezelfde tekst op het schap uit twee heel verschillende productieroutes kunnen komen.

Wat er in het concentraat meekomt

In analyses van de harsfractie zijn meer dan honderd cannabinoïden beschreven, naast terpenen en andere plantbestanddelen [2]. De chemie van een extract is daarmee een profiel en geen enkel cijfer. Een percentage op de voorkant is één regel uit een langere lijst, niet de samenvatting ervan. Dat verklaart ook waarom twee extracten met hetzelfde cannabidiolgetal onderling kunnen verschillen: de rest van de lijst staat er los van. Terpenen zitten in dezelfde harsfractie als de cannabinoïden, en komen dus via dezelfde scheidingsstap mee of niet mee. Wat er uiteindelijk is aangetroffen, staat per charge in de analyse, niet in de productnaam.

Eén plantnaam, twee gewastypen

Hennep en drug-type cannabis zijn dezelfde soort: Cannabis sativa L. De scheiding tussen die twee loopt niet langs afstamming, maar langs de geselecteerde chemie. Small en Cronquist legden die praktische indeling in 1976 vast [1], en dat is nog steeds het kader waarin de twee termen naast elkaar staan.

Het verschil is dus geen botanische stamboom. Het is een selectiegeschiedenis. Telers hebben binnen dezelfde soort op samenstelling geselecteerd, en de indeling volgt die samenstelling. Aan de industriële kant hangt daar nog een criterium van dichtheid aan vast, wat aangeeft dat de indeling deels naar gebruikstype kijkt en niet alleen naar chemie.

Voor een etiket heeft dat een concreet gevolg. Als beide gewastypen dezelfde botanische naam dragen, dan legt die naam op een label weinig vast. Cannabis sativa L. op de ingrediëntenregel vertelt welke plantensoort het uitgangsmateriaal was en verder niets over welke cannabinoïden er in welke hoeveelheid in het concentraat zijn beland. Dat cijfer komt uit de meting, per charge.

Zo wordt ook duidelijk waarom een tekst over cannabisolie en een tekst over hennepolie soms over hetzelfde materiaal gaan en soms niet. De plantnaam is gedeeld. De geselecteerde chemie is dat niet. En binnen één soort ligt de samenstelling van de harsfractie niet vast, omdat die per lijn en per oogst verschuift. Wie de twee woorden naast elkaar ziet staan, kijkt daarom niet naar twee planten maar naar twee manieren om dezelfde soort te beschrijven. De rest van het verhaal staat in het rapport.

Drie inhouden onder één naam

De eerste inhoud is het bekendste type: een cannabinoïdenextract, gestandaardiseerd en verdund in een draagolie. Op het schap heet dat CBD-olie, maar ook cbg olie, cannabigerol olie of cbg druppels, en soms staan er twee cannabinoïden in één naam zoals bij een cbg cbd olie. De opbouw is bij al die varianten hetzelfde: extract plus basisvloeistof, met een getal per charge.

De tweede inhoud is een THC-rijk concentraat. Cibdol maakt dat niet en verkoopt dat niet, en op deze pagina staat dan ook geen bereidingswijze. Wat er wel over te zeggen valt, blijft bij de indeling: het gaat om een extract uit hetzelfde harsmateriaal, met een andere geselecteerde chemie aan de plantkant.

De derde is hennepzaadolie. Die draagt dezelfde plantnaam en staat vaak op hetzelfde schap, maar hoort niet in de route die hierboven staat beschreven. Die route begint namelijk bij bloem- en bladmateriaal.

Waar de ingrediëntenregel het verschil laat zien

Praktisch los je die drie uit elkaar met twee vragen aan het label. Staat er een extract genoemd naast een basisvloeistof? En staat er een cannabinoïdengetal bij dat per charge is nagemeten? Bij het eerste type is het antwoord op beide vragen ja. Bij een olie zonder extractregel en zonder cannabinoïdengetal ontbreken precies die twee gegevens, en dan is de naam op de voorkant het enige wat overeenkomt. Zoektermen als cbg olie kopen, cbg olie waarvoor te gebruiken of cbg olie ervaringen leiden naar productpagina's, maar de inhoud van een specifiek flesje wordt daar door hetzelfde rapport vastgelegd.

Procenten en milligrammen

Wat een percentage vastlegt

Een percentage is een concentratie: hoeveel cannabinoïde er per hoeveelheid vloeistof in zit. Een flesje van 10 ml met 10% CBD bevat daarmee ongeveer 1.000 mg cannabidiol. Het getal op de voorkant zegt dus iets over de verhouding in de fles, niet over het totaal, want dat totaal hangt ook aan het volume. Twee flesjes met hetzelfde percentage kunnen een verschillend milligramtotaal bevatten, simpelweg omdat er meer of minder in gaat.

Hetzelfde totaal, een ander volume

Andersom werkt het net zo goed. Diezelfde 1.000 mg in 30 ml komt uit op iets meer dan 3%, want het totaal is gelijk gebleven en het volume is verdrievoudigd. Het is dezelfde hoeveelheid cannabidiol, verdeeld over meer draagolie. Vandaar dat twee schrijfwijzen naast elkaar bestaan en dat je ze niet los van elkaar kunt lezen.

Twee regels, één conclusie: het percentage plus het volume leggen samen de fles vast. Ontbreekt een van de twee op de verpakking, dan is het derde getal niet te reconstrueren. Dat geldt voor een cbd olie net zo goed als voor cbg druppels of een cannabigerol olie, omdat de rekenregel niets met de cannabinoïdennaam te maken heeft.

Extractie en analyse

Superkritische CO2 als route

De stap tussen plant en flesje heeft een naam. Bloem- en bladmateriaal gaat de extractie in, bijvoorbeeld met superkritische CO2, waarna de harsbestanddelen van het plantmateriaal worden gescheiden en er een geconcentreerd extract overblijft. Daarna volgt de standaardisatie en de verdunning in een draagolie. De termen co2 extractie en superkritische co2 extractie duiken ook op naast heel andere grondstoffen; wie visolie co2 extractie in het zoekveld typt, komt bij dezelfde soort techniek uit met een ander uitgangsmateriaal. De methode zegt dus iets over de route en niet over de samenstelling van wat er uit komt. Die staat in het rapport.

CBDA en THCA in de levende plant

In de levende plant zitten de zure vormen: CBDA en THCA. Onder invloed van warmte en tijd gaan die over in CBD en THC. Een laboratoriumrapport zet daarom per cannabinoïde twee regels naast elkaar, de zure vorm en de neutrale vorm [2]. Dat is geen dubbele boekhouding maar de enige manier om vast te leggen wat er op het moment van meten in het materiaal zat. Wie zo'n rapport voor het eerst bekijkt, ziet dus meer regels dan er cannabinoïdennamen op de doos staan. Voor het lezen van het rapport betekent het dat één naam op de voorkant meestal bij twee gemeten regels hoort, en dat de som van die regels iets anders is dan het losse getal op het etiket.

Status en plaats op de kaart

THC onder de geldende grens

Voor de handel binnen de EU hangt het aan één voorwaarde: verkoop is toegestaan zolang het THC-gehalte onder de geldende grens blijft. Die grens is een eigen laag boven op alles wat hierboven staat, want een productiewijze of een cannabinoïdennaam bepaalt hem niet. Vandaar dat zoektermen rond cbd wetgeving vaak bij documentatie uitkomen en niet bij een productbeschrijving: het getal dat aan de voorwaarde wordt gehouden, staat in de analyse per charge. Zoekopdrachten rond het endocannabinoïde systeem liggen dicht bij dit onderwerp, maar leggen niets vast over de inhoud van een specifiek flesje.

Cibdol tussen deze drie inhouden

Op de kaart van drie inhouden staan onze oliën in de eerste kolom: een cannabinoïdenextract, gestandaardiseerd en opgenomen in een draagolie. De tweede kolom, het THC-rijke concentraat, hoort niet bij het assortiment en de bereidingswijze daarvan staat hier niet beschreven. De derde kolom is via de ingrediëntenregel te herkennen, omdat daar geen extract plus basisvloeistof wordt genoemd. Sinds 2014 draait het cannabinoïdenwerk hier om diezelfde eerste kolom, en in die periode dekte het woord cannabisolie een breder gebruik dan vandaag. Dat verklaart een deel van de verwarring: de term is ouder dan de indeling waarmee hij nu wordt gelezen, en oude teksten gebruiken hem dus ruimer dan een etiket van nu. Wat er in een specifiek flesje zit, blijft daarom bij drie regels: het extract, de draagolie en het gemeten gehalte per charge.