Wat is geraniol? Het monoterpeen uitgelegd

Geraniol is een monoterpeen met een hydroxylgroep, en de molecuulformule luidt C10H18O. Zo staat het in de scheikundeboeken, en zo staat het ook in ons terpeenoverzicht. Deze pagina gaat over de verbinding zoals die van nature in planten zit.

C10H18O, uitgeschreven in woorden

Splits de formule en de hele telling komt in beeld: tien koolstofatomen, achttien waterstofatomen, één zuurstofatoom. Dat zuurstofatoom zit in de hydroxylgroep. Precies die groep zet geraniol apart van de terpenen die uit niets anders dan koolstof en waterstof bestaan. En die tien koolstofatomen leveren het eerste deel van de omschrijving: monoterpeen.

Een monoterpeen met een hydroxylgroep. Dat is de stofklasse, in vijf woorden. Ingewikkelder wordt het niet, en de rij van de terpenen waarin geraniol thuishoort is dezelfde rij waarin je de andere aromatische verbindingen uit plantmateriaal tegenkomt.

Let nog op één detail bij zo'n formule. Een molecuulformule telt atomen op en verder niets. De ruimtelijke bouw, de manier waarop die atomen aan elkaar zitten, staat er niet in.

Uit de literatuur komt daar één getal bij: een kookpunt van ongeveer 230 °C bij atmosferische druk. Het woordje ongeveer hoort erbij, en de drukvermelding net zo goed. Haal de druk weg en het cijfer verliest de voorwaarde waaronder het is gemeten. Bij een lagere druk gaat een vluchtige verbinding eerder over in damp, dus het getal hangt aan de opstelling en niet aan de naam.

Verder beschrijft deze pagina geraniol als plantstof. Niet als hoeveelheid in een bepaald flesje. Dat onderscheid is groter dan het lijkt, want een stofnaam legt geen gehalte vast. Wat er in een concrete formule zit, staat per charge en per product beschreven, in de catalogus van Cibdol en bij het CBD olie 2.0-assortiment. Een terpeennaam is een naam, geen meetwaarde.

De gegevens, genummerd

1. Geraniol staat in de kolom van de terpenen, de aromatische verbindingen uit plantmateriaal, en binnen die kolom bij de monoterpenen.
2. De stofklasse bestaat uit twee delen: een monoterpeenskelet, plus een hydroxylgroep. Die tweede helft geeft de naam zijn eigen plaats in de lijst.
3. De molecuulformule is C10H18O, een optelling van atomen en niets meer dan dat.
4. Uitgeschreven komt die optelling neer op tien koolstofatomen, achttien waterstofatomen en één zuurstofatoom, waarbij dat zuurstofatoom bij de hydroxylgroep hoort.
5. Het gepubliceerde kookpunt ligt rond 230 °C. De voorwaarde erbij is atmosferische druk, en zonder die voorwaarde staat het cijfer los in de lucht.
6. Ons terpeenoverzicht houdt voor iedere verbinding dezelfde vier kolommen aan: de naam, de familie, een geurbeschrijving en een benaderend kookpunt.
7. Wat buiten die vier kolommen valt, staat er in het overzicht bij als ontwikkelend onderzoek, en zo is het ook bedoeld te lezen.
8. Het aandeel geraniol in plantmateriaal ligt niet vast. Cultivar, groeiomstandigheden, oogstmoment en verwerking schuiven allemaal mee.
9. Een vraag naar een gehalte is daarmee altijd een vraag per charge en per product, niet een vraag over de stof geraniol zelf.
10. Deze pagina beschrijft de verbinding zoals die in planten zit, en die scope is bewust smal gehouden.
11. Cijfers per formule staan elders: in de catalogus van Cibdol en bij het CBD olie 2.0-assortiment, per charge.
12. In 2011 publiceerde Russo een bespreking waarin terpenen samen met de cannabinoïden aan de orde komen [1].

Vier variabelen, één getal

De plant zelf, en waar die stond

Twee planten van dezelfde soort hoeven scheikundig niet hetzelfde te zijn. De cultivar is de eerste variabele: welke lijn er is gezaaid, met welke aanleg voor de aromatische fractie. Daarna komen de groeiomstandigheden. Grondsoort, licht, temperatuur, water, het seizoen waarin het gewas staat, dat alles telt mee in de samenstelling die later in een analyse terugkomt. Wie twee charges naast elkaar legt en verschillen ziet, kijkt vaak naar precies die twee variabelen. Er bestaat dus geen vast percentage geraniol dat je aan een plantensoort kunt hangen. Zo'n getal hoort bij een oogst, niet bij een naam op een lijst.

Het oogstmoment, en de verwerking daarna

Dan de derde variabele: timing. Het moment van oogsten valt binnen een venster, en binnen dat venster staat de samenstelling van plantmateriaal niet stil. Een week eerder of later levert een andere charge. De vierde variabele is de verwerking. Alles wat er na de oogst met het materiaal gebeurt hoort in die kolom: drogen, bewaren, extraheren, uiteindelijk verwerken tot een formule. Geraniol is een vluchtige verbinding, en het kookpuntgetal van ongeveer 230 °C is opgetekend bij atmosferische druk, dus temperatuur en druk zijn bij deze stof geen bijzaak. Vier variabelen aan de voorkant. Aan het eind één getal in een rapport.

Hoe het terpeenoverzicht is opgebouwd

Elke terpeenpagina bij ons volgt dezelfde vier kolommen. Naam. Familie. Een geurbeschrijving. Een benaderend kookpunt. Niet meer dan dat, en die keuze is bewust: deze vier zijn na te lezen en na te kijken, en wat erbuiten valt staat vermeld als ontwikkelend onderzoek.

Dat maakt de pagina's onderling vergelijkbaar. Je leest geraniol in dezelfde vorm als elk ander terpeen uit de lijst en hoeft niet te raden welke kolom deze keer is weggelaten.

Namen als cbg olie, cbg druppels en cannabigerol olie staan in een andere kolom van de catalogus. Dat zijn producten rond cannabinoïden, met eigen documentatie per charge en per product. Ook het vocabulaire van het endocannabinoïde systeem hoort bij die pagina's en niet bij een terpeennaam. Zoek je wat er in een bepaald flesje zit, dan is de analyse per charge de plek waar dat staat, zoals bij het CBD olie 2.0-assortiment.

De publicatie uit 2011, kort geplaatst

In 2011 publiceerde Russo een bespreking waarin terpenen en cannabinoïden samen aan de orde komen [1]. Dat is de bron die terugkomt zodra die twee groepen op onze pagina's in één adem worden genoemd. Wat de bespreking niet levert, is een getal per charge of een gehalte per flesje. Daarvoor blijft het chargerapport de plek. En al het overige rond geraniol staat in het overzicht onder ontwikkelend onderzoek, precies zoals de stand van zaken nu is.