Myrceen, het terpeen in mango, hop en hennep

Een vluchtig molecuul, een geurspoor

Snijd een rijpe mango open en er komt iets vrij dat je ook boven een verse zak hop ruikt. Dat is geen toeval. Blad, bloem en hars van planten maken moleculen die licht en vluchtig genoeg zijn om bij kamertemperatuur uit het plantenweefsel te stappen en je neus te bereiken. Die vluchtige fractie is de geur van een plant. Myrceen zit in dat gezelschap.

Scheikundig hoort myrceen bij de monoterpenen. Dat is de lichtere groep binnen de terpenen, de stofklasse die blad, bloem en hars hun geur geeft. Binnen het plantenrijk is myrceen een van de algemenere monoterpenen, met een geursignatuur die je na één keer terughaalt. Mango, hop, citroengras, tijm en hennep zijn de plekken waar de meeste mensen het aantreffen, meestal zonder dat de naam erbij valt.

Aardse basis, muskus en rijpe vrucht

De geurbeschrijvingen van die bronnen lopen minder uiteen dan je zou denken. Er loopt een gedeelde draad door: een aardse basis, een muskusachtige middentoon en een rijpe, fruitige rand. In mango valt die fruitige rand vooraan op. Bij hop hoor je de aardse basis eerst. In hennep zit het ertussenin, en per charge kan het naar de ene of de andere kant uitvallen. Eén molecuul, drie manieren om het te leren kennen.

Myrceen in hennep en cannabis

In cannabis en hennep is myrceen vaak het terpeen dat in de grootste hoeveelheid aanwezig is. Daarom is het ook een naam die bijna standaard op een labrapport met terpenen staat. Zulke uitslagen worden gegeven als percentage van het totale terpeengehalte, en in moderne cultivars is myrceen daarbinnen regelmatig het grootste enkele aandeel.

Dat aandeel ligt niet vast. Dezelfde variëteit, met een ander oogstmoment en een andere hantering daarna, levert duidelijk andere myrceengehaltes op. Twee rapporten van hetzelfde soort plantmateriaal kunnen dus twee getallen tonen zonder dat een van de twee fout is.

Volspectrum-hennepextracten, CBD-olie inbegrepen, houden terpenen naast de cannabinoïden vast. Dat volgt uit het extractieproces, bijvoorbeeld bij superkritische CO2-extractie, en het is niets dat achteraf wordt toegevoegd. Myrceen is in die extracten een grootheid die de analist meet.

Eén charge, één bemonsteringspunt

Een terpeencertificaat is een momentopname. Het legt vast wat er in één charge zat, op één bemonsteringspunt, op één moment. Wat er voor of na die meting met het materiaal gebeurde, staat er niet in. Wie een percentage myrceen leest, leest dus geen eigenschap van een variëteit, maar een meting aan een partij. Dat onderscheid maakt het verschil tussen een cijfer dat klopt en een cijfer dat je verkeerd doorvertelt.

Waar myrceen is vastgelegd

De naam en de nomenclatuur

Samenhang in plaats van losse stoffen

De vaakst aangehaalde tekst rond terpenen in cannabis is een bespreking uit 2011 van Ethan Russo [1]. Daarin komen de terpenen van de plant aan bod, myrceen inbegrepen. Het voorstel dat de auteur neerlegt: kijk naar verbindingen in samenhang en niet naar elke stof afzonderlijk [1].

Daar hoort een naam bij die je vaker leest. De entourage-hypothese houdt in dat cannabinoïden en terpenen samen in een volledig plantextract zich anders gedragen dan één geïsoleerde stof [1]. Hypothese is hier het sleutelwoord. De bespreking zet een richting voor verder onderzoek neer, geen afgeronde bevinding [1].

Preclinische gegevens en hun grenzen

Het merendeel van het onderzoek waar die discussie op leunt is preclinisch [1]. Concentraties uit een labopstelling zijn niet altijd te vergelijken met de concentraties die in een plantextract zitten [1]. En gecontroleerd onderzoek bij mensen naar afzonderlijke terpenen is beperkt [1]. Wat over myrceen zelf vastligt is smaller dan de discussie eromheen: een goed gekarakteriseerd monoterpeen, een gedocumenteerde geur en een gedocumenteerde verspreiding over mango, hop, citroengras, tijm en cannabis. Een terpeennaam op een rapport is daarmee een meetgegeven, en het onderzoek eromheen staat nog open [1].

Van geurnotitie naar een rapport

Een geur is snel benoemd. Een gehalte niet. Wat er aan terpenen in een flesje zit, staat in de analyse die bij dat lot hoort, en niet in de naam op het etiket. Bij volspectrumextracten blijven terpenen naast de cannabinoïden in het extract achter, wat volgt uit de manier van extraheren, meestal CO2-extractie. Wil je weten hoeveel myrceen erin zat, dan is het rapport van die ene charge de enige plek waar dat staat.

Namen als cbg olie, cbg druppels en cannabigerol olie horen in de cannabinoïdenkolom, niet in de terpeenkolom. Twee verschillende regels op hetzelfde rapport. Het endocannabinoïde systeem is weer een eigen onderwerp met een eigen vocabulaire, en cbd wetgeving loopt via nog een ander spoor: die bepaalt wat er op een etiket mag staan, niet hoeveel myrceen er in een partij zat.

• Myrceen is een monoterpeen, onderdeel van de vluchtige fractie die blad, bloem en hars hun geur geeft.
• Gedeelde geurdraad over de bronnen heen: aardse basis, muskusachtige middentoon, rijpe fruitige rand.
• Gedocumenteerde verspreiding: mango, hop, citroengras, tijm, hennep en cannabis.
• Labuitslagen geven terpeenfracties als percentage van het totale terpeengehalte.
• Dezelfde variëteit, anders geoogst en anders gehanteerd, geeft andere myrceengetallen.
• Een terpeencertificaat blijft een momentopname: één charge, één bemonsteringspunt, één moment.
• De bespreking uit 2011 zet samenhang tussen verbindingen neer als onderzoeksrichting, niet als vaststaand gegeven [1].