Welke cannabinoïden zijn psychoactief?

Twee flesjes op de toonbank. Op het ene staat CBD, op het andere cannabigerol olie. Iemand draait ze om, leest de achterkant en stelt de vraag die bijna altijd komt: welke van deze twee is psychoactief? Het antwoord zit niet in de afkortingen op de doos. Het zit in twee publicaties uit 1940 en 1964, en in een receptor die in 1990 werd beschreven.

Van etiket naar molecuul

THC, geïsoleerd in 1964

Tetrahydrocannabinol werd in 1964 door Gaoni en Mechoulam geïsoleerd en gekarakteriseerd, en in diezelfde publicatie aangewezen als de psychoactieve component van cannabis [1]. Dat is één stof uit een plant die meer dan honderd cannabinoïden en daarnaast een reeks terpenen bevat. De afkorting THC staat dus niet voor de plant als geheel, en ook niet voor de categorie cannabinoïden. Het jaartal is hier geen sfeerdetail. Het markeert het moment waarop deze stof geen vermoeden meer was, maar een beschreven structuur met een naam. Meer detail per punt staat op onze pagina over THC, waar dezelfde publicatie het startpunt is.

CBD, op papier sinds 1940

De structuur van cannabidiol werd gerapporteerd door Adams, Hunt en Clark, in 1940 [2]. In de gangbare indeling geldt CBD als niet-psychoactief. Dat is geen slogan van een verpakking, maar de aanduiding die de literatuur zelf gebruikt. In een flesje CBD olie zit daarmee een molecuul waarvan de structuur al in 1940 vastlag, en dat in die indeling aan de andere kant van de streep staat dan de stof uit 1964 [1] [2]. Twee namen, twee publicaties, twee statussen.

De namen en hun status

1. THC: psychoactief, ja. Geïsoleerd, in structuur opgehelderd en gedeeltelijk gesynthetiseerd in de publicatie van Gaoni en Mechoulam uit 1964 [1].
2. CBD: psychoactief, nee. Conventioneel niet-psychoactief, met een structuur die in 1940 werd gerapporteerd door Adams, Hunt en Clark [2].
3. Concentratie hoort bij het plaatje. Een fractie van een procent is een ander getal dan twintig procent, en die twee zijn niet uitwisselbaar in een bespreking van THC-gehalte.
4. De overige cannabinoïden in dezelfde rij gaan niet op een vergelijkbare manier met CB1 om. Dat is de mechanistische basis achter de aanduiding niet-psychoactief [3].
5. CB1 hoort bij het endocannabinoïde systeem, met anandamide en 2-AG als lichaamseigen liganden [3]. Dat vocabulaire komt uit receptoronderzoek, niet van een etiket.
6. THCV is een naaste verwant van THC. Een naam die er bijna hetzelfde uitziet, en niet op uiterlijk te sorteren.
7. Op een verpakking is het THC-getal het punt om te zoeken. Het staat er genoemd, of het staat er niet.

De receptor uit 1990

1. In 1990 publiceerden Matsuda en collega's de structuur van een cannabinoïdereceptor, samen met de functionele expressie van het gekloonde cDNA [3]. Daarmee had het onderwerp voor het eerst een eiwit in plaats van een aanname.
2. Dat eiwit kreeg de aanduiding CB1. Eén afkorting, één beschreven receptor.
3. De hoogste dichtheid werd gevonden in hersengebieden die in verband worden gebracht met herinneringen, beweging en de verwerking van sensorische informatie [3].
4. CB1 is een onderdeel van het endocannabinoïde systeem. De lichaamseigen liganden die daarbij worden genoemd, zijn anandamide en 2-AG [3].
5. THC bindt direct aan CB1 en activeert die receptor. Daar zit het psychoactieve karakter van deze cannabinoïde [1] [3].
6. De andere cannabinoïden in dezelfde tabel gaan niet op een gelijkwaardige manier met CB1 om, en precies daarom staan ze in de kolom niet-psychoactief [3].
7. Wie de receptorkant verder wil doorlezen, vindt die uitgewerkt op onze pagina over de CB1-receptor.

Twee moleculen die op elkaar lijken

Leg de twee structuren naast elkaar en het verschil is klein. Minimaal, op atoomniveau. En toch is het gedrag bij CB1 niet vergelijkbaar [1] [2] [3]. Daar strandt de intuïtie van veel mensen: iets dat er bijna identiek uitziet, hoort in dit onderwerp in een andere kolom. THCV laat hetzelfde nog een keer zien. Een naaste verwant van THC, met een naam die maar één letter verschilt, en niet te sorteren op uiterlijk of op klank. De indeling die de literatuur wel maakt, loopt via de receptor die in 1990 werd beschreven [3].

• Een klein atomair verschil tussen CBD en THC gaat samen met niet-vergelijkbaar gedrag bij CB1 [3].
• THCV staat dicht bij THC in dezelfde familie, maar een naam sorteert niets.
• Afkortingen op een verpakking zijn namen van stoffen, geen indeling naar psychoactief of niet.
• De publicatie uit 1990 gaf het onderwerp een receptor met een aanduiding, CB1, en een lijst van lichaamseigen liganden [3].
• Terpenen staan in een eigen rubriek en horen niet in deze vergelijking thuis.

Wat een etiket hierover vastlegt

Wie cbg olie kopen wil, of een flesje uit het schap pakt met cbg cbd olie op de voorkant, heeft aan de buitenkant maar een paar controleerbare gegevens. Er staat een cannabinoïdennaam. Er staat een percentage of een totaal in milligram. En er staat, als het goed is, een verwijzing naar het chargerapport. Het psychoactieve karakter van cannabis loopt in de literatuur mee met het THC-gehalte [1], en geen van de andere vermelde cannabinoïden neemt die plaats over. Daarom is het THC-getal de regel waar je bij deze vraag naar zoekt.

• Het percentage op de fles hoort bij de genoemde cannabinoïde, niet automatisch bij THC.
• Een fractie van een procent en twintig procent zijn twee verschillende getallen, ook als de plantnaam dezelfde is.
• CO2-extractie, en ook superkritische CO2-extractie, is een productiemethode. Ze zegt niets over welke cannabinoïde aan CB1 bindt [3].
• Cbg druppels en cannabigerol olie volgen dezelfde leesregel: naam, gehalte, chargerapport.
• Het endocannabinoïde systeem is vocabulaire uit receptoronderzoek [3], geen aanduiding op een verpakking.

Het getal waarop de regels rekenen

De grenzen in de EU en in het Verenigd Koninkrijk zijn geschreven rond het THC-gehalte, niet rond cannabinoïden in het algemeen. Dat sluit aan bij wat het receptoronderzoek vastlegt: één molecuul bindt direct aan CB1 en activeert die receptor [1] [3], de andere namen in de rij doen dat niet op een gelijkwaardige manier [3]. Wie zich in cbd wetgeving verdiept, treft dus geen lijst van verboden afkortingen aan, maar één stof met een cijfer erachter. Bij Cibdol staat dat cijfer per charge in het analyserapport, sinds 2014 op dezelfde manier opgezet.

• De grenswaarden zijn geformuleerd op THC-gehalte, en die keuze loopt parallel aan het onderscheid uit de receptorliteratuur [1] [3].
• Een cannabinoïdennaam op een doos is geen juridische status; het gehalte in het rapport is het gegeven.
• Grenzen verschillen per rechtsgebied, en soms binnen één rechtsgebied per productcategorie.
• Meer over het molecuul zelf staat op onze pagina over THC, met de publicatie uit 1964 als bron [1].
• CBG, CBN en CBC staan in het assortiment, elk met eigen documentatie per charge.