Po jakim czasie działa melatonina i co właściwie robi

To, po jakim czasie działa melatonina, ma ścisły związek z tempem jej przenikania do krążenia i osiągania stężenia maksymalnego w osoczu. Połknięta melatonina szybko trafia do krwiobiegu. W badaniu naprzemiennym z udziałem 12 zdrowych ochotników płci męskiej okres półtrwania wchłaniania wynosił około 6 minut, a stężenie w osoczu osiągało poziom maksymalny średnio po 40,8 minuty od przyjęcia dawki, przy czym różnice między poszczególnymi osobami były znaczne. ^[2] W przypadku formy doustnej szczyt następuje zatem zazwyczaj w ciągu trzech kwadransów.

Szybka eliminacja i niska dostępność doustna

Równie szybko organizm usuwa cząsteczkę z krążenia. W tym samym badaniu okres półtrwania w fazie eliminacji po podaniu doustnym wynosił około 54 minut, natomiast po podaniu dożylnym około 39 minut. Z wartości tych wynika, że przeważająca część połkniętej dawki znika z ustroju w ciągu zaledwie kilku godzin, a więc w czasie krótszym niż typowy czas snu. ^[2]

Okres półtrwania określa tempo eliminacji związku z krwi, nie jest natomiast wskaźnikiem czasu trwania efektu biologicznego ani wskazówką dotyczącą wielkości porcji. Większość połkniętego związku w ogóle nie trafia do krążenia ogólnego. W cytowanym badaniu mediana bezwzględnej dostępności biologicznej po podaniu doustnym wyniosła około 3%, ponieważ wątroba rozkłada większą część porcji podczas pierwszego przejścia, a różnice indywidualne sięgały wielokrotności. ^[2] Oznacza to, że do krwiobiegu dociera zaledwie ułamek porcji początkowej.

Wpływ postaci na krzywą stężenia

Przebieg stężenia we krwi zależy od zastosowanej postaci. W randomizowanym badaniu naprzemiennym z udziałem 14 zdrowych ochotników płci męskiej aerozol podjęzykowy dał wczesne i wysokie stężenie maksymalne po około 23 minutach, podczas gdy tabletka o przedłużonym uwalnianiu doprowadziła do niższego szczytu po około 64 minutach, po którym obserwowano fazę plateau i wolniejszy spadek. ^[3] Postać preparatu decyduje więc o tym, czy podanie wywoła szybki skok stężenia, czy łagodniejszy profil uwalniania rozłożony w czasie.

CIBDOL · Wpływ postaci na krzywą stężenia

Mechanizm receptorowy i funkcja sygnałowa

Melatonina wywiera wpływ na organizm za pośrednictwem dwóch swoistych receptorów, oznaczonych jako MT1 oraz MT2. Oba należą do receptorów sprzężonych z białkiem G o wysokim powinowactwie i są aktywowane bezpośrednio przez melatoninę, co pozwala przekazać tkankom informację o porze nocy. ^[1] Obecność tych dwóch receptorów stanowi podstawę farmakologii melatoniny. Postęp w zrozumieniu sposobu, w jaki modulują one sen oraz rytmy okołodobowe, doprowadził do odkrycia klasy związków opracowanych w celu ich aktywacji. ^[1]

Badacze wykorzystują początek wieczornego wzrostu własnej melatoniny w organizmie, mierzonego w przyćmionym świetle, jako standardowy wskaźnik fazy okołodobowej, ponieważ sen i aktywność zdają się go nie zniekształcać, podczas gdy jasne światło go zniekształca. ^[5]

Zmierzone rezultaty w badaniach kontrolowanych

Przekłada się to na umiarkowane zmiany w mierzalnych parametrach snu. Metaanaliza 19 randomizowanych badań kontrolowanych placebo, obejmująca łącznie 1683 uczestników, wykazała skrócenie czasu zasypiania średnio o 7,06 minuty, przy 95% przedziale ufności od 4,37 do 9,75 minuty, oraz wydłużenie całkowitego czasu snu o 8,25 minuty, przy 95% przedziale ufności od 1,74 do 14,75 minuty. Autorzy publikacji określają te rezultaty jako skromne i zaznaczają, że nie zanikały one podczas dłuższego stosowania. ^[4]

Podsumowując zgromadzone dane: po podaniu doustnym szczyt stężenia przypada w ciągu godziny, większość substancji ulega eliminacji po kilku godzinach, a mierzalne zmiany długości faz snu wynoszą kilka minut. W przypadku regulatora rytmu dobowego taki profil kinetyczny pozostaje w pełni spójny z jego fizjologiczną rolą.