Rzeczywista pozycja do spania w pomiarach laboratoryjnych i domowych

Rzeczywista pozycja do spania u dorosłych różni się od deklaracji składanych po przebudzeniu. Obiektywne badania wykorzystujące czujniki ruchu oraz kamery rejestrujące ułożenie ciała pozwalają opisać, jak ludzie faktycznie spędzają noc w łóżku, zamiast opierać się na subiektywnych ocenach czy niesprawdzonych założeniach.

Podział nocy między bok, plecy i brzuch

W badaniach obiektywnych najwięcej czasu zajmuje leżenie na boku. W duńskiej populacji pracującej obejmującej 664 dorosłych, w tym 363 mężczyzn i 301 kobiet noszących akcelerometry na udzie, górnej części pleców i ramieniu, czas w łóżku rozkładał się średnio w 54,1% na boku, w 37,5% na plecach oraz w 7,3% na brzuchu ^[1].

W tej samej duńskiej próbie wyższy wiek oraz wyższy wskaźnik masy ciała wiązały się z większą ilością czasu spędzanego na boku i proporcjonalnym spadkiem czasu spędzanego na plecach ^[1]. Ułożenie ciała w ciągu nocy nie pozostaje zatem stałe przez całe dorosłe życie, lecz wykazuje mierzalne przesunięcia wraz z parametrami fizycznymi.

Częstość zmian ułożenia i stadia spoczynku

Uczestnicy duńskiego badania zmieniali pozycję średnio 1,6 raza na godzinę spędzoną w łóżku, a kobiety zmieniały pozycję rzadziej niż mężczyźni ^[1]. Inna metoda pomiarowa wykazała odmienne wartości liczbowe. Badanie laboratoryjne, w którym filmowano śpiących za pomocą kamery poklatkowej wykonującej jedno ujęcie co 8 sekund i oceniano ułożenie głowy, tułowia, nóg oraz rąk, odnotowało średnio 3,6 zmiany pozycji na godzinę w wieku 18-24 lat, 2,7 w wieku 35-45 lat oraz 2,1 w wieku 65-80 lat, przy 10 osobach w każdej grupie ^[2]. W poszczególnych grupach wiekowych leżenie twarzą w dół stawało się stopniowo coraz mniej powszechne wraz z wiekiem, podczas gdy preferencja dla prawego boku rosła i była bardzo wyraźna w najstarszej grupie ^[2].

CIBDOL · Częstość zmian ułożenia i stadia spoczynku

Wbrew potocznym opiniom ułożenie ciała i stadia nocnego wypoczynku nie wykazują wzajemnego powiązania. W tej samej próbie laboratoryjnej rejestrowanej za pomocą polisomnografii i fotografii poklatkowej nie stwierdzono istotnego związku między stadium a pozycją ciała w żadnej grupie wiekowej ani stałej sekwencji pozycji w ciągu nocy ^[3].

Pamięć ułożenia oraz różnice między stronami

Ludzkie wspomnienia dotyczące ułożenia ciała bywają mylące. W 956 zapisach osób zgłaszających się do publicznej poradni na całonocne badanie, w którym pozycję mierzono czujnikiem i korygowano nagraniem wideo w razie rozbieżności, 93% osób twierdzących, że spały na plecach, miało rację, lecz tylko 56% osób twierdzących, że nie spały na plecach, miało rację ^[4]. Zgodność między zgłaszanym a mierzonym udziałem nocy spędzonej na plecach była jedynie umiarkowana, a osoby poniżej 55 lat oraz kobiety częściej zaniżały czas spędzony na plecach ^[4].

Również ułożenie na lewym i prawym boku wiąże się z odmiennymi pomiarami fizjologicznymi. U 130 885 osób, u których wykonano 24-godzinne rejestracje pracy serca do celów klinicznych w Japonii, klasyfikując nocną postawę ciała za pomocą akcelerometru, częstość akcji serca była konsekwentnie najniższa podczas leżenia na lewym boku i najwyższa podczas leżenia na prawym boku w większości grup wiekowych ^[5]. Inne wskaźniki zmienności rytmu serca także różniły się stale między oboma bokami, a autorzy opisują różnice związane z ułożeniem ciała jako charakteryzujące się ogólnie małą wielkością efektu ^[5].

Poranne objawy i brak zaleceń

Gdy przegląd zakresowy z 2019 roku zmapował dowody dotyczące postawy w czasie nocy oraz porannych dolegliwości pleców lub szyi, okazały się one nieliczne ^[6]. Przeszukując literaturę do kwietnia 2018 roku, zidentyfikowano cztery kwalifikujące się badania spośród 4186 artykułów, z których wszystkie mierzyły postawę na podstawie samoopisów, a jedno dodatkowo kamerami na podczerwień ^[6]. Poranny ból i sztywność były najczęściej badanymi objawami, a autorzy doszli do wniosku, że brakuje badań o wysokiej jakości, by odpowiedzieć na pytanie, czy postawa podczas nocy i objawy kręgosłupa są ze sobą powiązane ^[6].

Wartości procentowe i liczby przytoczone w tym zestawieniu opisują wyłącznie to, co robiły konkretne grupy badawcze w łóżku. Żadna z nich nie stanowi zalecanej pozycji ani docelowego wzorca.