CBD, THC en de rest van de familie

Waarom staat CBD in de ene rubriek en THC in de andere, terwijl beide uit dezelfde plant worden gehaald? Het antwoord begint niet bij een verpakking en niet bij een wettekst, maar bij twee scheikundige publicaties en één receptor die pas decennia later werd vastgelegd.

Twee moleculen, twee publicatiejaren

Begin bij de scheikunde. De structuur van cannabidiol is in 1940 vastgelegd, in de publicatie van Adams, Hunt en Clark [1]. Het uitgangsmateriaal was daar geen synthetisch preparaat, maar een extract van wilde hennep. Dat detail zegt iets over de volgorde waarin dit vakgebied is opgebouwd: eerst plantmateriaal, dan een structuur met een naam, en pas veel later een receptor om die naam aan te koppelen.

Voor tetrahydrocannabinol staat een ander jaartal in de literatuur. De publicatie van Gaoni en Mechoulam uit 1964 legde de isolatie, de structuur en een gedeeltelijke synthese van het actieve bestanddeel vast [2]. Isoleren, beschrijven, en daarna een deel van het molecuul zelf opbouwen: dat is de reeks waarmee een stof scheikundig hard komt te staan. Vanaf dat punt was het geen vermoeden meer, maar een molecuul met een adres in de literatuur.

Wat leveren die twee publicaties samen op? Een skelet, atoomposities, een naam. Geen receptor. Geen route in het lichaam. Toch staan precies deze twee namen vandaag op vrijwel elke analyse van een flesje: cannabidiol op de ene regel, tetrahydrocannabinol op de andere. De namen die je in het zoekveld intikt en de namen in die oude artikelen zijn dezelfde.

Het is ook de reden dat dit tweetal het vergelijkingspaar is geworden. Twee stoffen die vroeg zijn beschreven, krijgen decennia aan vervolgonderzoek achter zich, terwijl namen die later of zeldzamer in beeld kwamen dat traject niet hebben. Wie cbg olie of cannabigerol olie naast een flesje CBD-olie legt, ziet twee labels die er even netjes uitzien, met daarachter twee heel verschillende hoeveelheden gepubliceerd onderzoek.

Kort samengevat begint het verschil tussen CBD en THC dus niet bij een gevoel of een verhaal, maar bij twee structuurbepalingen met een jaartal erbij. De rest van dit onderwerp bouwt daarop verder.

• Cannabidiol: structuur vastgesteld in 1940, met als bron een extract van wilde hennep [1].
• Tetrahydrocannabinol: isolatie en karakterisering in 1964 [2].
• Diezelfde publicatie uit 1964 beschreef ook een gedeeltelijke synthese van het actieve bestanddeel [2].
• Beide bevindingen zijn scheikundig: een structuur, geen receptor en geen route.
• Wat in 1940 en 1964 nog ontbrak, was een gedefinieerd moleculair doelwit; dat kwam in 1990 [3].
• De namen uit die publicaties zijn de namen die je nu op een chargeanalyse terugvindt.

CB1 en het verschil in gedrag

In 1990 verscheen de publicatie van Matsuda en collega's over de structuur van een cannabinoïdereceptor en de functionele expressie van het gekloneerde complementaire DNA [3]. Dat klinkt technisch, en dat is het ook, maar de consequentie is simpel: vanaf dat moment lag er een gedefinieerd moleculair doelwit op tafel in plaats van een afgeleide aanname. Niet iets wat uit metingen werd geconcludeerd, maar iets wat als receptor was vastgelegd.

Die receptor heet CB1. Hij is in hoge mate aanwezig in het centrale zenuwstelsel, en dat is precies waarom hij bij dit onderwerp steeds terugkomt. Voor tetrahydrocannabinol loopt de route via CB1 [3]. Daar zit het scharnierpunt van het hele vergelijkingspaar.

Cannabidiol gedraagt zich bij die receptor anders. Het gaat CB1 niet direct activeren, en dat is de standaardverklaring die in de literatuur wordt gegeven voor het feit dat cannabidiol je niet high maakt, ongeacht de hoeveelheid die in een product zit. Geen truc in de formulering, geen kwestie van sterkte. Een verschil in gedrag bij dezelfde receptor.

Belangrijk is wat er daarna niet volgt. De cannabinoïdenfarmacologie kent meer dan één receptor en meer dan één signaalroute, dus het CB1-verhaal is voor beide stoffen een deel van het beeld en niet het hele beeld. Dat is geen zwakte van het onderzoek, maar de nuchtere stand ervan. Wie het endocannabinoïde systeem als vocabulaire tegenkomt, ziet daarin dezelfde structuur: receptoren in het meervoud, met CB1 als het eerste element dat hard werd vastgelegd [3].

Wat wel goed vaststaat, en wat de basis vormt van elke serieuze uitleg over dit onderwerp: bij tetrahydrocannabinol loopt de route via CB1, en cannabidiol laat die directe activering achterwege [3]. Voor iemand die voor het eerst een flesje in handen heeft, is dat de zinvolste zin van de hele pagina.

• De receptornaam uit de publicatie van 1990: CB1 [3].
• Aanwezigheid: in hoge mate in het centrale zenuwstelsel.
• Bij tetrahydrocannabinol loopt de route via CB1 [3].
• Cannabidiol bij CB1: ander gedrag, zonder directe activering.
• Dat gegeven is de gangbare verklaring waarom een product met cannabidiol je niet high maakt, hoeveel er ook in zit.
• Meer dan één receptor, meer dan één signaalroute: het CB1-beeld is voor beide stoffen gedeeltelijk.

Meer dan honderd stoffen, dun onderzocht

Buiten dit tweetal wordt het stiller in de literatuur. Overzichten van de plantenscheikunde beschrijven cannabis als een complex mengsel van natuurlijke cannabinoïden, met meer dan honderd geïdentificeerde stoffen, naast terpenen en andere plantmoleculen [4]. Geïdentificeerd betekent daarbij: gevonden, benoemd, scheikundig beschreven. Het betekent niet dat er per stof een dossier ligt.

Datzelfde soort overzicht is er ook duidelijk over: veel van die bestanddelen zijn dun onderzocht, en het receptoronderzoek aan de zeldzamere verbindingen loopt achter op dat aan het vergelijkingspaar CBD en THC [4]. Dat is het eerlijke antwoord op de vraag wat de andere cannabinoïden doen. De namen bestaan, de metingen zijn er in veel gevallen nog niet in dezelfde mate.

Je ziet dat verschil terug in wat mensen zoeken. Zoekopdrachten als cbg olie kopen, cbg druppels en cbg olie ervaringen laten zien dat cannabigerol als naam bij een breder publiek is aangekomen. Een naam in een zoekveld is echter iets anders dan een receptordataset. Bij cannabidiol en tetrahydrocannabinol kun je terugverwijzen naar 1940, 1964 en 1990; bij de zeldzamere verbindingen is die reeks korter, en dat mag je in een uitleg gewoon zeggen.

Terpenen zitten in hetzelfde overzicht, maar in een andere kolom [4]. Het zijn de moleculen achter de aromatische fractie van de plant, en ze staan naast de cannabinoïden in de opsomming van bestanddelen, niet ertussen. Wie een naam als een terpeen tegenkomt op een analyse, leest dus een andere stofklasse dan de regel waarop cannabidiol of cannabigerol staat. Dat onderscheid is puur scheikundig, en het houdt een gesprek over samenstelling opvallend veel scherper.

Zo ontstaat het beeld dat bij dit onderwerp hoort: een klein, goed beschreven centrum en een grote, veel dunner beschreven rand. Twee stoffen met tientallen jaren literatuur, één receptor die als doelwit vastligt, en daarnaast een lange lijst namen waarvan het onderzoek nog onderweg is. Voor een flesje in het schap heeft dat een concreet gevolg. Wat het label je kan vertellen, is welke stof erin zit en hoeveel. Wat de literatuur over die stof heeft vastgelegd, hangt af van welke naam er staat en sinds welk jaartal die naam in beeld is.

Wat er zwart op wit staat

1. 1940: de structuur van cannabidiol werd vastgelegd, met als bron een extract van wilde hennep [1]. Daarmee heeft cannabidiol het oudste jaartal van het vergelijkingspaar achter zich.
2. 1964: tetrahydrocannabinol werd geïsoleerd en gekarakteriseerd, in een publicatie die ook een gedeeltelijke synthese van het actieve bestanddeel vastlegde [2].
3. 1990: de structuur van een cannabinoïdereceptor en de functionele expressie van het gekloneerde complementaire DNA werden gepubliceerd [3]. Het resultaat was een gedefinieerd moleculair doelwit, niet een aanname die uit andere metingen werd afgeleid.
4. De receptor uit die publicatie heet CB1 en is in hoge mate aanwezig in het centrale zenuwstelsel. Dat verklaart waarom hij in dit onderwerp steeds als eerste wordt genoemd.
5. Bij tetrahydrocannabinol loopt de route via CB1 [3]. Dit is het punt waarop de twee stoffen scheikundig en farmacologisch uiteengaan.
6. Cannabidiol gedraagt zich bij CB1 anders en gaat die receptor niet direct activeren. Dat gegeven is de standaardverklaring waarom cannabidiol je niet high maakt, welke hoeveelheid er ook in een product zit.
7. De cannabinoïdenfarmacologie omvat meer dan één receptor en meer dan één signaalroute. Het CB1-beeld is voor cannabidiol en tetrahydrocannabinol dus gedeeltelijk, en het onderzoek daarnaast loopt door.
8. Overzichten van de plantenscheikunde beschrijven een complex mengsel van natuurlijke cannabinoïden, met meer dan honderd geïdentificeerde stoffen, plus terpenen en andere plantmoleculen [4].
9. Diezelfde overzichten noteren dat veel bestanddelen dun onderzocht zijn en dat het receptoronderzoek aan de zeldzamere verbindingen achterloopt op dat aan CBD en THC [4].
10. Bij Cibdol worden chargeanalyses gepubliceerd sinds het formuleren in 2014 begon. Het achterliggende principe blijft hetzelfde: het percentage op het label moet door een derde partij te controleren zijn.

Van stofnaam naar controleerbaar getal

Een stofnaam legt scheikunde vast, geen hoeveelheid. Cannabidiol op een doos vertelt je welke verbinding is bedoeld; hoeveel er per charge in zit, staat in de analyse die bij die charge hoort. Dat is de scheiding die je bij elk flesje kunt aanhouden, of het nu cannabidiol, cannabigerol of een terpeennaam is die op de verpakking is gezet.

Zoektermen als co2 extractie en superkritische co2 extractie gaan over de stap waarin een fractie uit het plantmateriaal wordt gehaald, en die methodenaam duikt ook buiten hennep op, bijvoorbeeld in zoekopdrachten rond visolie co2 extractie. Ook hier geldt de nuchtere lezing: een methode op de doos zegt iets over de route naar het extract en niets over het getal in de fles. Voor dat getal blijft de chargeanalyse de plek.

Rond cbd wetgeving werkt het net zo. Regels rekenen met gemeten waarden per charge, niet met de scheikundige naam van een cannabinoïde. Wat er over THC in een rapport staat, is dus een uitslag in dat rapport, gekoppeld aan die ene charge, en geen eigenschap die aan een stofnaam vastzit.

Wie CBD olie 2.0 naast cbg olie legt, vergelijkt daarom twee dingen: welke naam er op het label staat en welk getal het rapport eronder zet. Die twee stappen los van elkaar houden scheelt in de praktijk de meeste verwarring.

• Op het label: de stofnaam, het percentage en het volume van de fles.
• In de chargeanalyse: het gemeten gehalte, per charge, door een derde partij vastgesteld.
• Sinds 2014 hetzelfde uitgangspunt bij Cibdol: wat op het label staat, moet buiten het huis te controleren zijn.
• Namen als cbg druppels of cannabigerol olie wijzen op de cannabinoïde in de formule, niet op een hoeveelheid.
• Terpenen staan in de plantenscheikunde naast de cannabinoïden, als eigen stofklasse [4].
• Wat over THC in een rapport is vastgelegd, hoort bij die specifieke charge.