Czy CBD powoduje zmęczenie? Co zapisano w badaniach

Czy zmęczenie stoi w danych klinicznych o kannabidiolu?

Krótka odpowiedź: stoi. I dokładnie na tym poziomie zapis pozostaje. Przegląd Ifflanda i Grotenhermena z 2017 roku zestawił dane kliniczne dotyczące kannabidiolu, a zmęczenie znalazło się wśród wymienionych skutków ubocznych [1]. Wymienione, czyli zanotowane. Nic więcej z tego jednego wiersza nie wynika.

Ten sam przegląd nie podaje mechanizmu, który miałby zmęczenie tłumaczyć [1]. Nie podaje ilości, od której taka obserwacja miałaby się zaczynać [1]. Nie podaje częstości poza warunkami samych badań [1]. Jedna rubryka wypełniona, trzy puste. Przegląd zbiera to, co opublikowano, i nie dopisuje wniosków, których dane nie unoszą.

Co więc znaczy pozycja w takim wykazie? Określona populacja badana, określona ilość, określone warunki, a na wyjściu relacje uczestników zanotowane przez badaczy [1]. Pomiar w ramie, którą ktoś wcześniej ustawił. Nie prognoza dla dowolnej osoby o dowolnej porze dnia. Między poszczególnymi pracami zmieniają się populacje, ilości, czas trwania i grupy porównawcze [1], więc jednej liczby opisującej codzienne sytuacje po prostu nigdzie nie podano.

Co da się z tego wyjąć bez naciągania:

• zmęczenie jako pozycja w wykazie skutków ubocznych w przeglądzie z 2017 roku [1];
• źródło tej pozycji: relacje uczestników zanotowane przez badaczy w określonych warunkach [1];
• brak mechanizmu w tekście przeglądu [1];
• brak ilości, przy której obserwacja miałaby się pojawiać [1];
• brak częstości dla sytuacji poza badaniem [1];
• zmienne różniące badania między sobą: populacje, ilości, czas trwania, grupy porównawcze [1].

Dlaczego liczby z badań nie przekładają się na etykietę

Przegląd Millara z 2018 roku i rozrzut między pracami

Millar i współpracownicy w 2018 roku przejrzeli systematycznie dane o farmakokinetyce kannabidiolu u ludzi, czyli o tym, co z cząsteczką dzieje się w organizmie po podaniu [2]. Wniosek, który wraca tam najczęściej, brzmi mało efektownie: rozrzut między pracami jest szeroki [2]. Nie chodzi o różnice na trzecim miejscu po przecinku. Chodzi o to, że dwie publikacje potrafią pokazać inne stężenia we krwi, a przegląd wskazuje dwa czynniki kształtujące te pomiary: ilość podaną oraz drogę podania [2]. Pierwsza konsekwencja jest właściwie arytmetyczna. Skoro rozrzut jest szeroki, pojedyncza wartość z jednej pracy nie opisuje pozostałych i nie da się jej wpisać jako liczby ogólnej [2].

Ilości z protokołów obok liczb z kartonika

Druga konsekwencja dotyczy skali. Ilości używane w badaniach klinicznych są znacznie wyższe od tych, które stoją na etykietach produktów konsumenckich [2]. To nie szczegół redakcyjny. To powód, dla którego relacja zanotowana w protokole badania nie przekłada się bezpośrednio na to, co odmierza się w domu z butelki z zakraplaczem albo wyjmuje z blistra [2]. Dochodzi jeszcze droga podania, wpisana w tym przeglądzie jako osobna zmienna [2]. Kapsułki CBD, olej konopny w kapsułkach i olejek pod język dzielą tę samą cząsteczkę, ale w pomiarach u ludzi każda trasa zapisywana jest osobno [2]. Dlatego zestawienie „w badaniu zanotowano zmęczenie” [1] z liczbą wydrukowaną na opakowaniu jest zestawieniem dwóch różnych rzeczy [2].

Kolejność czytania: od populacji badanej do liczby dla codzienności

1. Najpierw źródło. Przegląd Ifflanda i Grotenhermena z 2017 roku zestawiał dane kliniczne dotyczące kannabidiolu, więc wszystko, co da się dalej powiedzieć o zmęczeniu, ma punkt zaczepienia tam i tylko tam [1].
2. Potem rodzaj zapisu. Uczestnicy określonej populacji relacjonowali, a badacze notowali te relacje w określonych warunkach [1]. Zanotowano więc relację uczestnika, nie odczyt z przyrządu.
3. Ilość. Przegląd nie podaje wartości, przy której obserwacja miałaby się pojawiać [1]. Rubryka pozostaje pusta, a puste rubryki nie zmieniają się w liczby przez powtarzanie pytania.
4. Mechanizm. W tekście przeglądu nie ma wyjaśnienia, dlaczego u części uczestników zmęczenie zostało zapisane [1]. Brak wyjaśnienia to też informacja, tylko mniej wygodna.
5. Częstość. Dla sytuacji poza warunkami badania przegląd nie podaje żadnej częstości [1]. To ta sama treść co „nie wiadomo”, zapisana precyzyjniej.
6. Przenoszalność. Między pracami różnią się populacje, ilości, czas trwania i grupy porównawcze [1], co samo tłumaczy, dlaczego liczba z jednego protokołu nie wędruje do drugiego.
7. Na zamknięcie. Pytanie o zmęczenie ma w piśmiennictwie odpowiedź częściową, opisaną wprost jako częściową [1]. Tyle stoi w wykazie i ani słowa więcej.

Wiersz o THC prowadzony w oddzielnej rubryce

1. Przegląd Huestis z 2007 roku dotyczy farmakokinetyki kannabinoidów u ludzi i opisuje przy THC wchłanianie, rozmieszczenie oraz wydalanie [3].
2. W tym samym przeglądzie przy THC zapisano również udokumentowane efekty typu sedatywnego [3]. To osobna cząsteczka i osobna publikacja.
3. Przegląd z 2017 roku, w którym pojawia się zmęczenie, dotyczył kannabidiolu [1]. Dwie różne substancje, dwa różne zestawy danych.
4. Oba zapisy stoją w piśmiennictwie obok siebie. Sąsiedztwo nie jest twierdzeniem o związku między nimi, a taki wniosek nie został w żadnej z cytowanych prac postawiony [1][3].
5. Co opublikowane piśmiennictwo unosi razem: zmęczenie u części uczestników badań [1], ekspozycję zależną od ilości i drogi podania [2], profil THC udokumentowany osobno [3].
6. Czego nie unosi: przewidywania dla jednej konkretnej osoby, liczby częstości dla domowych warunków [1] ani przeliczenia między pracami o różnym rozrzucie pomiarów [2].
7. W praktyce zawartość THC w danej serii odczytuje się z raportu partii, nie z piśmiennictwa. Oznaczenie olejek CBD pełne spektrum mówi o profilu ekstraktu, a liczby dla konkretnej butelki stoją w dokumencie tej partii.

Odczyt z opakowania: co jest liczbą, a co pytaniem

Piśmiennictwo daje ramy. Opakowanie daje liczby. Etykieta podaje sumę kannabidiolu zadeklarowaną dla zawartości, raport partii podaje profil kannabinoidów oznaczony dla tej właśnie serii, a ekstrakcja CO2 opisuje etap, na którym z materiału roślinnego powstaje ekstrakt. Terpeny bywają wymienione w składzie receptury, bo pochodzą z tej samej tkanki rośliny co kannabinoidy. Każda partia w katalogu Cibdol ma własny dokument z badania, a firma pracuje z kannabinoidami od 2014 roku.

Warto rozdzielać dwa rodzaje pytań. Pytanie o zmęczenie jest pytaniem o piśmiennictwo i tam ma częściową odpowiedź [1]. Pytanie o zawartość jest pytaniem o dokument i tam ma odpowiedź liczbową. W wyszukiwarce jedno i drugie miesza się w tych samych frazach, od kapsułek konopnych po skutki uboczne olejku CBD, ale rubryki pozostają osobne.

• etykieta: nazwa formatu, zawartość opakowania, suma kannabidiolu zadeklarowana dla butelki albo dla opakowania kapsułek CBD;
• raport partii: numer serii i oznaczony profil kannabinoidów, łącznie z wierszem dotyczącym THC;
• skład receptury: olej nośnikowy, otoczka w formatach doustnych, terpeny wpisane jako część ekstraktu;
• oznaczenie spektrum: informacja o zakresie ekstraktu, którą sprawdza się w dokumencie danej partii;
• piśmiennictwo: przegląd z 2017 roku o skutkach ubocznych kannabidiolu [1], przegląd z 2018 roku o pomiarach u ludzi [2], przegląd z 2007 roku o THC [3].