Kannabidiol i skóra: co zmierzono w badaniach

Krem na dłoni i pytanie o pomiar

Rano, światło od okna. Ktoś rozprowadza porcję kremu na grzbiecie dłoni, odwraca kartonik i przegląda wykaz składników w poszukiwaniu jednego słowa: kannabidiol. Jest. Dalej zaczyna się już inna sprawa, bo wykaz składników mówi, co znalazło się w tubce, a nie co zostało zmierzone w laboratorium.

Piśmiennictwo o kannabidiolu i skórze da się streścić krótko, jeśli patrzymy na materiał badawczy. Są mapy: receptory kannabinoidowe oraz endokannabinoidy opisane w kilku typach komórek skóry [1]. Są oznaczenia na hodowlach komórkowych [3]. Są pomiary przenikania kannabidiolu przez próbki tkanki [4]. Tyle stoi na piśmie.

Warto rozdzielić dwie rzeczy od razu. Mapa układu sygnałowego to opis anatomii: gdzie w tkance znajdują się miejsca wiązania i jakie cząsteczki oraz enzymy im towarzyszą [1]. Odczyt z hodowli komórkowej to pomiar zmiany w konkretnym naczyniu, w konkretnych warunkach [3]. Ani jedno, ani drugie nie jest zapisem z ludzkiej skóry po nałożeniu gotowej receptury.

Trzy rodzaje materiału w piśmiennictwie

Pierwszy to tkanka i komórki skóry opisane pod kątem samego układu sygnałowego, bez podania jakiegokolwiek preparatu [1]. Drugi to hodowla komórkowa, czyli komórki utrzymywane poza organizmem, do których dodaje się badaną cząsteczkę [3]. Trzeci to próbki ludzkiej skóry umieszczone w układzie dyfuzyjnym, gdzie mierzy się przechodzenie związku przez tkankę [4]. Każdy z tych materiałów odpowiada na inne pytanie, a odczyt z jednego nie przenosi się automatycznie na drugi.

Bíró, 2009: inwentarz układu sygnałowego

Praca Bíró i współpracowników z 2009 roku zestawia elementy tego układu w skórze [1]. Po pierwsze receptory kannabinoidowe w kilku typach komórek. Po drugie endokannabinoidy, czyli cząsteczki sygnałowe wytwarzane przez organizm; dwa najczęściej badane to anandamid oraz 2-AG. Po trzecie enzymy rozkładające: hydrolaza amidów kwasów tłuszczowych oraz lipaza monoacyloglicerolowa, obie odnotowane w tkance skórnej. Zestaw tych trzech pozycji zmienia sam opis narządu, bo skóra pojawia się w tym zapisie jako miejsce lokalnej przemiany kannabinoidów, a nie tylko powierzchnia z receptorami [1].

Rok, materiał i przedmiot zapisu

Procesy, przy których stoją dane laboratoryjne

Przegląd Tóth i współpracowników z 2019 roku porządkuje ten obszar inaczej niż pojedyncze oznaczenie [2]. Nie dokłada nowego pomiaru. Zbiera to, co opublikowano w warunkach laboratoryjnych oraz przedklinicznych, i przypisuje do procesów w skórze, przy których takie dane się pojawiły.

Sygnalizacja kannabinoidowa w skórze ma w tym piśmiennictwie własne cząsteczki i własne enzymy. Anandamid oraz 2-AG to dwa najszerzej badane endokannabinoidy, a za ich rozkład odpowiadają hydrolaza amidów kwasów tłuszczowych i lipaza monoacyloglicerolowa [1]. Ponieważ oba rodzaje białek odnotowano w tkance skórnej, przemianę tych cząsteczek opisuje się w pracy z 2009 roku jako proces lokalny [1].

Przy takim materiale pojawia się trzeźwa uwaga o jego statusie. Mapa receptorów to anatomia układu sygnałowego, a przeglądy tego typu są w piśmiennictwie zaproszeniem do kolejnych prac, nie ich podsumowaniem [2]. Poniżej pięć pozycji z tego zestawienia.

• Formowanie bariery skórnej, wymienione w przeglądzie z 2019 roku wśród procesów, przy których zebrano dane laboratoryjne oraz przedkliniczne [2].
• Wzrost oraz różnicowanie keratynocytów, czyli komórek budujących zewnętrzną warstwę skóry, ujęte w tym samym zestawieniu [2].
• Wytwarzanie lipidów w gruczołach łojowych, ten sam obszar, którego dotyczyło oznaczenie na hodowanych sebocytach z 2014 roku [2] [3].
• Cykl mieszka włosowego, zapisany w przeglądzie z 2019 roku jako osobna pozycja z danymi przedklinicznymi [2].
• Sygnalizacja immunologiczna w skórze, również umieszczona w tym samym wykazie procesów [2].

Oláh, 2014: hodowla i odczyt lipidów

Najczęściej cytowane oznaczenie w tym temacie opublikowano w 2014 roku [3]. Materiałem były hodowane ludzkie sebocyty, czyli komórki gruczołów łojowych utrzymywane w naczyniu laboratoryjnym. Sprawdzano wytwarzanie lipidów oraz powiązane zachowanie komórek w obecności kannabidiolu, w warunkach in vitro [3]. Tyle obejmowało zadanie tej pracy.

Warto zobaczyć, jak taki układ powstaje. Komórki pobrane od ludzi rosną w naczyniu, w pożywce o ustalonym składzie. Badana cząsteczka trafia do tego samego naczynia, w stężeniu wybranym przez badaczy. Potem rejestruje się jeden albo kilka odczytów, tutaj dotyczących lipidów [3]. Wszystko, co znajduje się poza naczyniem, pozostaje poza pomiarem.

Sebocyt, komórka wytwarzająca lipidy

Sebocyty to komórki gruczołu łojowego. W organizmie wytwarzają lipidy, które przez ujście gruczołu docierają na powierzchnię skóry. W hodowli pracują dalej, tylko bez naczyń krwionośnych, bez zakończeń nerwowych, bez sąsiednich warstw tkanki i bez zmiennych, które w ludzkiej skórze przesuwają się w ciągu dnia. Dlatego zapis z 2014 roku mówi o komórkach w naczyniu, a nie o gruczole w skórze [3].

Pojedyncze oznaczenie i jego status

Jedno badanie, choćby przeprowadzone bardzo starannie, pozostaje jednym badaniem. Kolejne prace albo potwierdzają taki wynik, albo go zawężają, i dopiero z tego składa się pewniejszy zapis. Praca z 2014 roku bywa jednak cytowana jako dowód na zmianę stanu skóry, a to już krok poza jej własne zadanie badawcze [3]. Przegląd z 2019 roku umieszcza wytwarzanie lipidów wśród procesów z danymi przedklinicznymi, co jest zapisem o innym poziomie niż pomiar u ludzi [2]. Przy każdym odsyłaczu pytanie brzmi więc tak samo: która publikacja, jaki rok, jaki materiał.

Rubryka kosmetyczna i liczba z opakowania

Krem, serum czy balsam z kannabidiolem należą do kategorii kosmetycznej, a przepisy UE oraz brytyjskie opisują tę kategorię przez przeznaczenie preparatu. W gamie pielęgnacyjnej Cibdol kannabidiol stoi w wykazie składników utrzymujących skórę w dobrym stanie, a dla materiału z każdej serii publikowana jest analiza partii.

Dwa dokumenty, dwa różne pytania. Wykaz składników na kartoniku wymienia to, co weszło do receptury. Analiza partii podaje liczby oznaczone dla konkretnej serii. Żaden z tych dokumentów nie jest zapisem pomiaru wykonanego na skórze osoby, która preparat nałożyła, i nie taka jest ich rola.

Sześć celów w jednej definicji

Konstrukcja definicji jest prosta. Wyrób kosmetyczny to preparat nakładany na zewnętrzne części ciała, po to, aby je czyścić, perfumować, zmieniać ich wygląd, chronić je, utrzymywać skórę w dobrym stanie albo korygować zapach ciała. Sześć celów, jedna kategoria opisana przez przeznaczenie. W handlu przy tej samej kategorii pojawiają się hasła sugerujące potwierdzenie badaniami, przy których nie stoi ani nazwisko autora, ani rok, albo stoi przy nich oznaczenie z hodowli komórkowej z 2014 roku [3].

Stinchcomb, 2004: dyfuzja przez tkankę

Pomiar Stinchcomb i współpracowników z 2004 roku dotyczył przechodzenia trzech związków przez próbki ludzkiej skóry: delta-8-tetrahydrokannabinolu, kannabidiolu oraz kannabinolu, w laboratoryjnych układach dyfuzyjnych [4]. To osobna rodzina pomiarów, prowadzona na tkance. I to jest właściwe miejsce dla pytania o miligramy. Liczba podana na opakowaniu opisuje zawartość pojemnika, natomiast ilością docierającą do którejkolwiek warstwy skóry zajmują się właśnie prace o przenikaniu [4]. Granica biegnie też w drugą stronę, bo praca z 2004 roku nie oceniała gotowej receptury kosmetycznej [4].

Dziesięć punktów, które zostają po lekturze

1. Receptory kannabinoidowe oraz endokannabinoidy zapisano w kilku typach komórek skóry, a taki inwentarz opisuje anatomię układu sygnałowego [1].
2. Dwa najszerzej badane endokannabinoidy to anandamid oraz 2-AG, cząsteczki sygnałowe wytwarzane przez organizm [1].
3. W tkance skórnej odnotowano również enzymy rozkładające, hydrolazę amidów kwasów tłuszczowych i lipazę monoacyloglicerolową, co ustawia skórę jako miejsce lokalnej przemiany [1].
4. Przegląd z 2019 roku zbiera dane laboratoryjne oraz przedkliniczne przy pięciu procesach, od formowania bariery do sygnalizacji immunologicznej w skórze [2].
5. Najczęściej cytowane oznaczenie z 2014 roku wykonano na hodowanych ludzkich sebocytach, w warunkach in vitro [3].
6. Pojedyncza publikacja pozostaje pojedynczym zapisem, a późniejsze prace ją potwierdzają albo zawężają [3].
7. Praca z 2004 roku mierzyła przechodzenie trzech kannabinoidów przez próbki ludzkiej skóry w układach dyfuzyjnych [4].
8. Miligramy z opakowania opisują zawartość pojemnika, a nie ilość docierającą do warstw tkanki, bo to przedmiot badań nad przenikaniem [4].
9. Zapytania o terpeny czy o ekstrakcję CO2 dotyczą składu receptury i sposobu jej wytworzenia, więc trafiają w inną rubrykę niż pomiary z próbek skóry [4].
10. Pytania o kapsułki CBD albo olej konopny w kapsułkach odnoszą się do doustnej trasy podania, osobnej wobec zapisów z 2004 roku o przenikaniu przez tkankę [4].