Worden cannabinoïden door de huid opgenomen?

Je strijkt een dunne laag crème uit over je onderarm. Even glans, dan is het weg. Wat er daarna met die moleculen gebeurt, zie je niet, en de vraag die bovenkomt klinkt simpel: gaat daar iets doorheen? In het laboratorium is die vraag in een veel smallere vorm gegoten. En juist die smalle vorm levert de cijfers op die sindsdien worden doorgegeven, vaak breder dan ze zijn opgeschreven.

Van pot naar huid, en waar de vraag ophoudt

Doordringen als meetbare grootheid

Het woord dat in de literatuur staat is permeatie. Daarmee wordt het transport van een stof door een huidmonster bedoeld, in een opstelling waarin de condities vastliggen. De meest aangehaalde meting is van het type in vitro permeatie en is uitgevoerd op menselijke huid [1]. Dat is een model, niet een persoon. Het levert een cijfer over transport door dat monster. Niet over wat iemand merkt, niet over een tube in het badkamerkastje.

Twee bestemmingen achter één handeling

Transdermaal is een technische aanduiding en geen synoniem voor op de huid. Een transdermale formulering is doelbewust ontworpen om de huid te kruisen en de bloedbaan te bereiken. De huid is dan de route, niet de plek waar het om gaat. Een cosmetische crème staat in een andere rubriek. De crèmes van Cibdol zijn cosmetica op basis van hennepzaadolie en horen in de categorie CBD skincare. Dezelfde stofnaam kan dus in twee volstrekt verschillende dossiers staan, met verschillende papieren eromheen. Wie vraagt of cannabinoïden door de huid gaan, stelt eigenlijk twee vragen tegelijk. Is er transport meetbaar in een model? En was transport naar de bloedbaan de opzet van de formulering? Over het eerste punt bestaan gepubliceerde cijfers [1]. Het tweede punt is een ontwerpkeuze en geen eigenschap van het molecuul.

De meest geciteerde meting komt uit 2004

Drie cannabinoïden in dezelfde opstelling

De publicatie die bij dit onderwerp vrijwel altijd opduikt is uit 2004 [1]. Getest zijn delta-8-tetrahydrocannabinol, cannabidiol en cannabinol. Geen los molecuul dus, maar drie naast elkaar, in hetzelfde model en onder dezelfde omstandigheden. Precies dat maakt de opzet bruikbaar. Drie stoffen in één opstelling betekent dat de uitslagen onderling te leggen zijn, omdat er voor alle drie niets anders verschilt dan het molecuul zelf. Waren de metingen over drie losse studies verspreid, dan zou elke vergelijking wankel zijn geweest.

Het getal achter de snelheid

Wat er geteld wordt, heet flux: massa per oppervlak huid per tijd. Geen totale hoeveelheid, geen percentage, maar een tempo. Afgelezen wordt op het moment dat de doorgang stabiel is geworden, in de literatuur de steady state [1]. Dat afleesmoment hoort bij het cijfer, zoals bij een kookpunt de druk erbij hoort. Een flux uit één model laat zich naast een andere flux uit datzelfde model leggen. Daarbuiten wordt het glad, want een andere opstelling betekent andere condities en dus een ander getal. Lees je dat cannabidiol sneller doorkwam dan een andere cannabinoïde, dan lees je een relatieve uitspraak binnen één experiment [1]. De vergelijkbaarheid zit in de opzet, niet in het getal op zichzelf.

Wat er uit die opstelling kwam

1. Alle drie de geteste cannabinoïden gingen door het menselijke huidmonster, en wel met snelheden die te meten waren [1]. Nul was het antwoord dus niet.
2. De snelheden waren onderling verschillend. Dat onderscheid is het eigenlijke resultaat van de opzet, niet een detail in de marge [1].
3. Cannabidiol en cannabinol kwamen ongeveer tien keer sneller door dan delta-8-tetrahydrocannabinol, onder de condities van die opstelling [1].
4. Dat verschil wordt toegeschreven aan het fysisch-chemische gedrag van de moleculen, en niet aan iets wat uitsluitend cannabinoïden zouden hebben [1].
5. Het gerapporteerde cijfer is een flux, afgelezen bij steady state. Het hangt daarmee vast aan het model waarin het gemeten is [1].
6. Eerste voorbehoud: dit is in vitro permeatie. Huidmonsters in een gecontroleerde opstelling, geen huid van iemand op een gewone dag.
7. Tweede voorbehoud: gemeten is transport door huid. Uitkomsten bij mensen staan niet in deze publicatie [1].
8. De drie namen in de opzet zijn ook een grens. Over cannabinoïden die niet in de test zaten, legt deze meting niets vast [1].

Huidweefsel in de literatuur van 2009

Naast de permeatievraag loopt een tweede lijn, en die gaat over het weefsel zelf. Een overzicht uit 2009 bracht het endocannabinoïde systeem in de huid in kaart [2]. Receptoren staan daar beschreven in keratinocyten, in cellen van talgklieren, in cellen van haarfollikels en in immuuncellen die in het weefsel zelf zitten. Hetzelfde overzicht noemt de signaalvetten die de huid zelf aanmaakt, anandamide en 2-AG, samen met de enzymen voor aanmaak en afbraak ervan [2]. Het woord endocannabinoïde systeem gaat in deze bespreking dus over huidweefsel, met celtypen bij naam genoemd.

Het overzicht uit 2019 en de breedte van het labwerk

Tien jaar later verscheen een breder overzicht. De bespreking uit 2019 loopt cannabinoïdsignalering langs een grotere reeks onderdelen van de huidbiologie, en verwijst daarbij naar labwerk over celgroei, over de barrièrefunctie en over immuunactiviteit [3]. Belangrijk bij beide publicaties is het type: het zijn overzichtsartikelen. De inhoud bestaat uit labwerk aan cellen en preklinisch onderzoek, en uitkomsten bij mensen staan er niet in [2][3]. Dat is geen tekortkoming van de auteurs, het is de stand van het gepubliceerde materiaal. Een receptor die in een celtype is beschreven, en een gemeten snelheid door een huidmonster, zijn twee losse gegevens uit twee losse dossiers. Ze raken elkaar in het onderwerp huid, en verder niet.

De potjes staan in een andere rubriek dan de flesjes

Een crème en een pipetflesje delen soms een cannabinoïdennaam, maar niet het dossier eromheen. De crèmes van Cibdol zijn cosmetica, opgebouwd rond hennepzaadolie, en staan in de catalogus onder CBD skincare. Die indeling zegt iets over de bestemming van het product en niets over transport door huidweefsel. De meting uit 2004 zegt iets over transport door huidweefsel in een opstelling en niets over een potje in een kastje [1]. Beide gegevens bestaan naast elkaar. Ze antwoorden alleen op verschillende vragen, en dat is precies de plek waar in gesprekken de boel door elkaar gaat lopen. Transdermaal blijft een ontwerpaanduiding: een formulering die de huid moet kruisen om de bloedbaan te bereiken, met de huid als doorgangsroute. Een cosmetische crème krijgt die aanduiding niet automatisch omdat er een cannabinoïde in staat. Rond dit onderwerp liggen bovendien zoektermen die een eigen rubriek hebben. CBG olie, CBG druppels en cannabigerol olie gaan over een ander formaat dan een potje voor de huid. Terpenen horen bij de aromatische fractie van de plant en niet bij deze huidmetingen. Superkritische CO2-extractie hoort bij de productiekant, en CBD wetgeving bij de juridische kant. Wat er per charge in een Cibdol-formule zit, staat in de documentatie bij het product zelf, niet in een studie uit 2004. Zo blijven de lijnen gescheiden: een labcijfer, een overzicht van celtypen, een ingrediëntenlijst en een chargeanalyse.

Acht aantekeningen bij de gepubliceerde gegevens

1. Studietype van de kernpublicatie: in vitro permeatie, met menselijke huid als materiaal. Het meest geciteerde stuk op dit onderwerp is uit 2004 [1].
2. Geteste stoffen: delta-8-tetrahydrocannabinol, cannabidiol en cannabinol. Drie namen, één opstelling, en daarmee ook drie grenzen aan wat er vastligt [1].
3. Gemeten grootheid: flux, dus massa per oppervlak huid per tijd, gerapporteerd op het punt waar de doorgang stabiel is [1].
4. Uitslag: alle drie gingen erdoor, met meetbare snelheden die onderling niet gelijk lagen [1].
5. Contrast in tempo: cannabidiol en cannabinol ongeveer tien keer sneller dan delta-8-tetrahydrocannabinol, onder die condities [1].
6. Toegeschreven oorzaak: fysisch-chemisch moleculair gedrag, niet iets unieks aan cannabinoïden als groep [1].
7. De bespreking uit 2009 noemt receptoren in keratinocyten, talgkliercellen, haarfollikelcellen en immuuncellen in het weefsel, plus anandamide en 2-AG met hun aanmaak- en afbraakenzymen [2]. De bespreking uit 2019 zet daar labwerk over celgroei, barrièrefunctie en immuunactiviteit naast [3].
8. Status van beide overzichten: reviewtype, met labwerk aan cellen en preklinisch materiaal, zonder uitkomsten bij mensen [2][3]. De crèmes van Cibdol vallen los daarvan in de categorie cosmetica op basis van hennepzaadolie.