CBD naast middelen op recept: vraag het een deskundige

Cannabidiol verlaat het lichaam niet in de vorm waarin het binnenkomt. In de lever wordt de stof omgezet, en die omzetting loopt via enzymen uit de cytochroom P450-familie [2]. Dat is de route, in één zin gezegd.

Cytochroom P450 als knooppunt

Verder gaat het gepubliceerde verhaal over het metabolisme van cannabidiol ook niet. Eén enzymfamilie, één omzettingsweg, en daarbinnen de enzymen die bij naam zijn aangewezen [2]. Waarom dat gegeven telkens opduikt zodra cannabidiol naast andere stoffen ter sprake komt, zit in de opzet van farmacokinetische overzichten. Een gedeelde omzettingsroute is daar het standaardkader waarbinnen de vraag naar samenloop wordt gesteld, en het metabolisme van cannabidiol staat binnen dat kader beschreven [1]. Zo'n kader levert een vraag op. Geen uitkomst.

Wat die familienaam dekt

Cytochroom P450 is geen los enzym. Het is een familienaam, en binnen die familie zitten meerdere enzymen die elk hun eigen stoffen omzetten. In farmacokinetische besprekingen is dit de best gedocumenteerde enzymset van het hele veld [1][2]. Daar zit ook de reden dat de naam zo vaak valt: wie de omzetting van een stof wil nakijken, komt er vroeg of laat langs. Voor cannabidiol is die passage in 2011 in kaart gebracht, met menselijk leverweefsel als materiaal en de enzymfamilie als uitkomst [2]. Wat een familienaam niet vastlegt, is hoe groot het aandeel per enzym in een concreet geval uitvalt. Die vraag staat los van de indeling.

De meting uit 2011 en haar grenzen

Hoe die opstelling in elkaar zat

Het onderzoek van Jiang en collega's uit 2011 is niet bij deelnemers uitgevoerd, maar op humane levermicrosomen [2]. Microsomen zijn subcellulaire fracties van leverweefsel: het weefsel wordt opgedeeld in kleinere bestanddelen, en de fractie waarin de omzettende enzymen zitten blijft over. Die fractie is buiten het lichaam te meten. In vaktermen is dat een ex vivo metabolismeonderzoek, en het levert precies één soort gegeven op: welke enzymen de omzetting van cannabidiol op zich nemen [2]. Geen tijdlijn van één persoon. Geen bloedwaarden. Een route.

Wat er is aangewezen, en waar dat ophoudt

De uitkomst is de identificatie zelf. De enzymen uit de cytochroom P450-familie die verantwoordelijk zijn voor het metabolisme van cannabidiol staan met die publicatie op papier [2]. Daar houdt het gegeven ook op. Hoe groot de omvang in één individueel geval uitvalt, is niet vastgesteld [2]. Dat is geen mankement aan de opzet, het is de reikwijdte ervan: een route in kaart brengen en een omvang per persoon vastleggen zijn twee verschillende dingen. In de gepubliceerde gegevens staat het eerste, en het tweede niet. Het woord verantwoordelijk zegt hier dus welke enzymen de omzetting doen, en niet hoeveel er in een bepaalde situatie langs die weg gaat.

Humane gegevens over cannabidiol, in 2018 samengebracht

Twee woorden waarmee de bewijsbasis is omschreven

Het systematische overzicht van Millar en collega's uit 2018 nam de gepubliceerde metingen bij mensen door: hoe cannabidiol zich in het lichaam gedraagt, over de beschikbare studies heen [1]. In een systematisch overzicht wordt volgens vaste criteria gezocht en geselecteerd, waarna de resultaten naast elkaar komen. Er zit geen enkele nieuwe meting in. In dat overzicht staat de bewijsbasis zelf ook omschreven, en wel als beperkt en heterogeen [1]. Beperkt: er zijn niet veel metingen bij mensen. Heterogeen: de studies die er wel zijn, lopen in opzet uiteen. Dat staat er expliciet.

Waarom er geen oordeel per combinatie in staat

Wat het overzicht niet oplevert, is een tabel met een verdict per combinatie [1]. Dat is precies wat vaak wordt gezocht, en wat de literatuur op dit punt niet geeft. Een gedeelde route betekent binnen dat kader dat de vraag het stellen waard is, en niets meer dan dat [1]. Twee publicaties liggen onder deze pagina: het labonderzoek uit 2011 en het systematische overzicht uit 2018 [1][2]. De ene brengt de omzettingsweg in kaart, de andere beschrijft de stand van de menselijke gegevens. Samen zetten ze de vraag scherp.

De grapefruitaantekening, precies gelezen

Wat een interactierubriek op papier is

In de bijsluiter van veel voorgeschreven middelen staat een aparte rubriek over samenloop met andere stoffen, en soms met voedingsmiddelen. Zo komt grapefruit op papier terecht. Die aantekening is een verwijzing naar een gedeelde omzettingsroute, en niet de mededeling dat de vrucht gevaarlijk is [1]. Dat onderscheid verdwijnt in de praktijk snel, want een naam in zo'n rubriek wordt makkelijk als verbod gelezen. Zulke rubrieken zijn per middel opgeschreven. Een volledige lijst met alles wat iemand naast elkaar heeft staan, komt er niet in voor.

Waar de vergelijking ophoudt

Voor cannabidiol geldt hetzelfde leespatroon. De route is in kaart [2], de bewijsbasis bij mensen is beperkt en heterogeen [1], en een uitspraak per combinatie staat er niet [1]. Wat overblijft is een vraag met een duidelijke plek. De omvang in een individueel geval is niet vastgelegd [2], en dat blijft zo, hoe vaak de naam van de enzymfamilie in een tekst ook valt. De vrucht in de bijsluiter is daarmee vooral een illustratie van het patroon: dezelfde route, dus een aantekening, en daarna een gesprek.

Alle namen op tafel

De beoordeling van één samenloop hoort bij iemand die de volledige lijst met middelen in handen heeft [2]. Dat is het punt waarop de literatuur en de praktijk uit elkaar lopen. Een systematisch overzicht beschrijft groepen, gemiddelden en de spreiding daartussen [1]. Een arts of apotheker kijkt naar één lijst, met alle namen erop, en weegt die als geheel. Het overzicht uit 2018 bevat geen kant-en-klaar oordeel per paar stoffen [1], en het labonderzoek uit 2011 legt de route vast zonder de omvang per persoon [2]. Precies daarom is de beoordelaar degene met de lijst, niet de tekst met de enzymnaam erin. Wat er op zo'n tafel bij hoort, is verifieerbaar papier. Het etiket van een flesje of potje, met de cannabinoïdennaam en het totaal in de verpakking. Het analyserapport van de charge, waarin het gehalte per productiepartij staat. En de categorie: oliën, druppels en capsules met cannabinoïden staan in Europa als voedingssupplement op de markt, en die indeling verandert niets aan de enzymgegevens uit 2011 [2]. Wie zo'n gesprek ingaat met het etiket en het chargerapport erbij, brengt de gegevens mee die vastliggen. De rest van de vraag ligt bij de lijst.

Papieren die bij zo'n vraag horen

Extractie, cannabinoïden en het chargerapport

Op een productpagina staat meestal eerst hoe het extract is gemaakt. Bij hennep is CO2 extractie de gangbare route, in de vorm van superkritische CO2 extractie, waarbij koolstofdioxide onder druk als oplosmiddel dient. Dezelfde techniek staat ook bij andere grondstoffen beschreven, bijvoorbeeld bij visolie CO2 extractie. Wat er daarna in het flesje zit, legt het chargerapport vast: het cannabinoïdengehalte per partij, en bij full spectrum formules ook de terpenen die in de analyse zijn meegenomen. Bij Cibdol hoort bij elke charge zo'n rapport, sinds 2014 dezelfde afspraak. Namen als cbg olie, cbg druppels en cannabigerol olie wijzen op hetzelfde soort product met een andere hoofdcannabinoïde.

Namen die in hetzelfde zoekveld staan

Rond dit onderwerp staan termen die er dichtbij liggen maar een eigen rubriek hebben. Het endocannabinoïde systeem is vocabulaire uit de fysiologie en zegt niets over de omzetting in de lever. Cbd wetgeving gaat over toelating en grenswaarden, niet over enzymen. Vragen als cbg olie waarvoor te gebruiken gaan over productkeuze. Deze pagina steunt op twee publicaties, en die dekken één ding: welke enzymen cannabidiol omzetten [2] en hoe de menselijke gegevens daarover ervoor staan [1]. Voor alles wat één persoonlijke lijst betreft, is de apotheek de plek waar de gegevens samenkomen.