CBD en keto: vet als gedeelde noemer

Wat hebben een pipetflesje CBD-olie en een ketogeen bord eigenlijk gemeen? Precies één ding: vet. Niet als beeldspraak, maar als scheikunde die je in de productie terugziet en in één gecontroleerde meting uit 2018.

Lipofiel is geen sfeerwoord

Cannabidiol is lipofiel. Vetminnend, letterlijk genomen. Zo'n molecuul laat zich makkelijker meenemen door olie dan door water, en dat is geen sfeerwoord uit een brochure maar een eigenschap met praktische gevolgen. Je ziet die eigenschap terug in iedere stap tussen plant en flesje, van het drukvat tot de laatste verdunning.

Begin bij de extractie. Gemalen plantmateriaal gaat in een drukvat en koolstofdioxide onder druk haalt de vetachtige fractie eruit. Superkritische CO2-extractie is de term die daarbij hoort, en het is dezelfde techniek die buiten hennep ook opduikt in zoekopdrachten rond visolie en CO2-extractie. Wat er uit dat vat komt is een concentraat. Nog geen eindproduct, en ook nog geen olie zoals die in een pipetflesje zit.

Dan volgt de verdunning. Het concentraat gaat op in een basisvloeistof, en die basisvloeistof is een olie. De reeks eindigt dus waar hij begon: bij vet. Tussen het drukvat en die laatste stap zit geen enkel moment dat tegen vet in gaat. De oplosmiddelen en de dragers zijn juist gekozen omdat ze vetvriendelijk zijn, en dat is de hele logica achter een olie-extract.

Daarom is lipofiel hier een woord met een fabriekskant. Het bepaalt waaruit je het extract haalt, waarmee je het meeneemt en waarin het uiteindelijk oplost. Wie een ingrediëntenlijst leest, ziet die keten in omgekeerde volgorde staan: eerst de draagolie, dan het extract. Twee regels, één gedeelde eigenschap.

Dat is ook de plek waar dit onderwerp ophoudt aromatisch te zijn. Terpenen zijn een ander gesprek, met eigen namen en eigen kolommen op een analyse. Hier gaat het om oplosbaarheid, en om de vraag welke van die eigenschap ook bij mensen is nagemeten.

• Cannabidiol mengt zich makkelijker met olie dan met water, en die eigenschap staat los van de vraag hoeveel er in een flesje zit.
• De eerste stap is druk: gemalen materiaal in een vat, koolstofdioxide als middel om de vetachtige fractie eruit te halen.
• De laatste stap is verdunnen: het concentraat gaat op in een basisvloeistof die zelf een olie is.
• Alle tussenliggende stappen zijn met vetvriendelijke middelen ingericht, want tegen de oplosbaarheid in werken heeft geen zin.
• Superkritische CO2-extractie is geen hennep-exclusieve techniek, en dat verklaart waarom dezelfde term bij heel andere oliën in het zoekveld terugkomt.
• Een concentraat is geen eindproduct, en het verschil tussen die twee is precies de verdunningsstap.

Hoe de meting van 2018 was opgezet

1. Het gaat om een fase I-publicatie van Taylor en collega's uit 2018: gezonde vrijwilligers, gerandomiseerd, dubbelblind en placebogecontroleerd, onder gecontroleerde omstandigheden [1]. Zo'n opzet legt vast wat er in plasma te meten valt en hoe de toediening werd verdragen, en dat zijn andere grootheden dan wat iemand aan een keukentafel opmerkt.
2. De stof was sterk gezuiverde cannabidiol van farmaceutische kwaliteit [1]. Geen olie uit een schap, geen extract met meerdere cannabinoïden ernaast. Eén gedefinieerde formulering, en juist daardoor zijn de uitkomsten scherp af te bakenen tot precies die formulering.
3. De eerste arm bestond uit enkelvoudige, oplopende hoeveelheden. Deelnemers kregen één toediening, en per groep lag die hoeveelheid hoger dan bij de groep ervoor [1]. Zo brengt een fase I-programma stap voor stap in kaart wat er bij oplopende hoeveelheden in het bloed te bepalen valt.
4. Daarnaast liep er een arm met herhaalde toediening over meerdere dagen [1]. Dezelfde hoeveelheid, meerdere dagen achter elkaar. Eenmalig innemen en dag na dag innemen leveren niet automatisch dezelfde meetwaarden op, en de publicatie houdt die twee situaties netjes gescheiden.
5. De derde vergelijking ging over eten. Dezelfde hoeveelheid werd één keer nuchter gegeven en één keer na een vetrijke maaltijd, met de rest van de omstandigheden gelijk gehouden [1]. Die maaltijdconditie stond als eigen arm in het protocol, niet als losse aantekening ergens onderweg.
6. Er is niet één bloedwaarde geprikt. De concentraties zijn op meerdere momenten na toediening bepaald, zodat er een verloop over tijd ontstaat in plaats van een momentopname [1]. Dat verschil bepaalt wat je uit de cijfers mag lezen: een curve, geen enkel getal.
7. In de gevoede conditie lagen beide gemeten grootheden hoger dan in de nuchtere conditie [1]. Hogere gemeten blootstelling dus, bij dezelfde hoeveelheid, in combinatie met een vetrijke maaltijd. Dat is de kern van wat er rond eten en cannabidiol gecontroleerd op papier staat.
8. Wat die twee getallen niet zijn: een uitspraak over hoe iets bij iemand aankomt. Blootstelling is een grootheid uit plasma. De publicatie uit 2018 noteert concentraties, geen ervaringen, en legt tussen die twee ook geen verband [1].
9. De opzet is om nog een reden noemenswaardig. Drie soorten vragen zaten in één programma, met steeds dezelfde stof en dezelfde omstandigheden [1]. Daardoor staan de armen naast elkaar in één publicatie in plaats van verspreid over losse studies met verschillende deelnemers en verschillende formuleringen.
10. De populatie bestond uit gezonde vrijwilligers [1]. Dat is een keuze in het protocol en tegelijk een grens aan de uitkomst: de cijfers horen bij die groep, onder die omstandigheden, met die ene formulering, en niet bij iedereen die een flesje in de hand heeft.
11. Verder dan dat komt de publicatie niet. Op internet wordt dat bereik regelmatig ruimer gemaakt dan het is. Eén gecontroleerde vergelijking rond eten, bij één sterk gezuiverde stof, is geen uitspraak over eetpatronen als geheel [1].

Het gedeelde ingrediënt heet vet

Een ketogeen eetpatroon is in de kern een verdeling: vet levert het grootste deel van wat er op een dag binnenkomt en koolhydraten blijven sterk beperkt. Dat is een indeling van voedingsmiddelen, niets meer. Aan de kant van CBD-olie staat een andere soort vet, namelijk de draagolie waarin een extract is verdund. Twee keer vet, twee keer een andere rol.

De publicatie uit 2018 heeft van die twee alleen de eerste kant als conditie vastgelegd, en dan nog in protocolvorm: een vetrijke maaltijd tegenover een nuchtere start, met dezelfde hoeveelheid van dezelfde stof [1]. Een vastgelegde maaltijd in een studiecentrum en een avondbord thuis zijn niet hetzelfde soort gegeven, ook al staat in beide gevallen het woord vet centraal.

Aan de flesjeskant is de draagolie gewoon te controleren. Bij de 30%- en 40%-oliën staat kokosnoot als herkomst van de middellangeketen-triglyceriden op het etiket, en die MCT-basis is geen bijzaak in de formule. Sinds 2014 is de keuze voor een draagolie bij Cibdol een formuleringsbeslissing die op de voorkant van het flesje thuishoort in plaats van in de kleine letters, en dat maakt het nakijken van de basis een kwestie van één regel lezen.

Tussen die twee kolommen zit de afstand van dit onderwerp. Aan de ene kant een sterk gezuiverde stof van farmaceutische kwaliteit onder toezicht, aan de andere kant een olie uit een schap met een draagolie, een gehalte en een charge erachter. De oplosbaarheid is in beide gevallen dezelfde eigenschap. De meting is dat niet.

• Vet is het enige punt waarop de twee onderwerpen elkaar aantoonbaar raken, en dat punt is chemisch en niet culinair.
• De vetrijke maaltijd uit de publicatie van 2018 was een vastgelegde conditie in een protocol, met de nuchtere arm als vergelijking ernaast [1].
• De 30%- en 40%-oliën vermelden MCT uit kokosnoot als draagolie, en dat is de basisvloeistof waarin het extract is opgenomen.
• Een draagolie is bij Cibdol sinds 2014 een keuze die vooraan op het flesje staat, zodat de basis niet uit de kleine letters gevist hoeft te worden.
• De stof in de studie was sterk gezuiverd en van farmaceutische kwaliteit, dus niet vergelijkbaar met een consumentenolie [1].
• Namen als cbg olie en cbg druppels vallen buiten deze vergelijking, want de publicatie uit 2018 ging over cannabidiol en over niets anders [1].
• Wat er over de combinatie van een ketogeen eetpatroon en cannabidiol is gepubliceerd, is geen studie maar een leegte in de literatuur.

Eén meting, en de ruimte eromheen

Het vaste deel: chemie plus één vergelijking

Twee dingen liggen hier hard vast. Het eerste is de vetoplosbaarheid zelf, een echte eigenschap van het molecuul met gevolgen die je in de productie van olie-extracten kunt aanwijzen: het drukvat met CO2 aan het begin, de verdunning in een olie aan het eind, en niets ertussenin dat tegen die eigenschap in gaat.

Het tweede is de vergelijking rond eten uit de fase I-publicatie van Taylor uit 2018. Daar is bij gezonde vrijwilligers, dubbelblind en placebogecontroleerd, dezelfde hoeveelheid één keer nuchter en één keer na een vetrijke maaltijd gegeven, met herhaalde bloedbepalingen over tijd. In de gevoede conditie lagen beide gemeten grootheden hoger [1]. Dat is een echte observatie, uit een echte gecontroleerde opzet.

Wat er daarna gebeurt, is een kwestie van lezen. Hogere gemeten blootstelling is een getal uit plasma bij een sterk gezuiverde formulering onder toezicht. Geen instructie, geen aanbeveling, geen uitspraak over hoe iemand een avond ervaart. De publicatie legt de conditie vast, de tijdstippen, de deelnemers en de cijfers. Alles wat daarbuiten valt, staat er niet in.

Wat er niet is opgeschreven

Rond dit thema circuleren teksten waarin CBD en keto als één pakket worden gepresenteerd, twee onderdelen die elkaar zouden aanvullen. Voor die presentatie is geen publicatie aan te wijzen. Er is op dit punt geen onderzoek dat een ketogeen eetpatroon naast cannabidiol legt en er een uitkomst aan verbindt. Niet klein, niet voorlopig, niet omstreden. Simpelweg afwezig.

Die afwezigheid is geen verhulde hint. Onbestudeerd betekent hier precies onbestudeerd: er is niets gemeten, dus er valt niets uit te lezen, in geen enkele richting. Het beschrijven van die lege plek is toch nuttig, want het maakt de afstand zichtbaar tussen wat er één keer onder gecontroleerde omstandigheden is vergeleken en wat er in samenvattende teksten van wordt gemaakt.

De publicatie uit 2018 reikt dus minder ver dan het internet wil [1]. Eén arm over eten, bij één gedefinieerde stof, bij gezonde vrijwilligers. Dat is het hele gepubliceerde fundament onder dit onderwerp, en het is genoeg om precies te zijn zonder er iets bij te verzinnen.

Vragen over cbd wetgeving of over het vocabulaire rond het endocannabinoïde systeem lopen langs dit onderwerp heen en horen bij hun eigen rubriek. Hier blijven twee dingen over: een oplosbaarheid die je in de fabriek terugziet, en één vergelijking die iemand netjes heeft opgeschreven.

Tabel: gegeven, herkomst, status