CBD en alcohol: kun je erbij drinken?

De vraag klinkt simpel. Iemand heeft 's middags een pipetflesje gebruikt en schenkt 's avonds een glas in. Kan dat naast elkaar? Het startpunt is dan geen mening, maar een paar losse gegevens uit gepubliceerd onderzoek.

Alcohol, cannabidiol en het orgaan dat beide verwerkt

Van alcohol ligt de route vast. De afbraak vindt plaats in de lever, en de enzymen die daarbij bij naam worden genoemd zijn alcoholdehydrogenase en cytochroom P450 2E1, meestal afgekort tot CYP2E1. Ook het schadeprofiel van alcohol zelf is uitvoerig beschreven. Dat deel van het dossier is niet nieuw en niet omstreden.

Van cannabidiol ligt iets anders vast. De omzetting loopt via enzymen uit de cytochroom P450-familie, in de lever. Jiang en collega's brachten dat in 2011 in kaart met menselijke levermicrosomen, oftewel voorbewerkte fragmenten van levercellen waarin enzymactiviteit te meten is [1]. De systematische review van Millar uit 2018 beschrijft bij mensen dezelfde ordening: opname, verdeling, en daarna de omzetting in de lever voordat de stof het lichaam weer verlaat [2].

Twee stoffen, één orgaan. Zoveel staat er. Wat er niet staat, is hoe die twee zich bij gedronken hoeveelheden tot elkaar verhouden. Op forums en in verkoopteksten kom je twee stellige antwoorden tegen: dat het prima samengaat, of dat het absoluut niet kan. Beide zijn beweringen, geen bevindingen. Er valt op dit punt geen comfortabele kant te kiezen, en dat is precies wat de gegevens toelaten.

Waarom komt de lever dan steeds terug? Omdat dat de plek is waar de twee dossiers elkaar op papier raken. Niet omdat daar een uitkomst van de combinatie is gemeten. Enzymnamen zeggen iets over de route, niet over wat iemand op een zaterdagavond aan de keukentafel merkt. Wie dat onderscheid vasthoudt, leest de rest van dit onderwerp een stuk rustiger.

Twee routes die bij hetzelfde orgaan uitkomen

Alcoholdehydrogenase en CYP2E1

Bij alcohol is de lever de plaats van afbraak, en er staan twee namen genoteerd: alcoholdehydrogenase en CYP2E1. Die tweede naam verraadt zijn familie al. De aanduiding CYP staat voor cytochroom P450, met 2E1 als aanwijzing voor het specifieke enzym binnen die groep. Dat is dus geen los stukje scheikunde naast het cannabidiolverhaal, maar dezelfde enzymfamilie in een andere hoek. Verder dan de namen en het orgaan gaat dit gegeven niet. Er staat geen hoeveelheid bij, en geen tempo.

Cannabidiol, cytochroom P450 en een labopstelling

De publicatie van Jiang uit 2011 had één opdracht: bepalen welke cytochroom P450-enzymen de omzetting van cannabidiol op zich nemen [1]. Het materiaal daarvoor waren menselijke levermicrosomen, dus een meting buiten het lichaam. Zo'n opstelling legt de route vast en de enzymen die erbij horen. Ze legt niet vast wat er in een lichaam gebeurt waarin ook alcohol zit. Het overzicht van Millar uit 2018 bundelt wat er bij mensen aan farmacokinetiek is gemeten, met opname, verdeling en de passage langs de lever in die orde [2]. Ook daar is de vraag naar drinken geen onderdeel van de opzet.

Dempende stof plus gerapporteerde vermoeidheid

Vermoeidheid, opgetekend in 2017

Iffland en Grotenhermen brachten in 2017 samen wat er in studies met cannabidiol aan bijwerkingen is opgeschreven, en vermoeidheid staat in die opsomming [3]. Het is een van de redenen dat cbd bijwerkingen een veelgetypte zoekterm is. Belangrijk detail: de studies waaruit dat profiel komt, waren niet rond alcoholgebruik opgezet [3]. Wat er staat is dus een notitie uit een lijst, gemaakt onder omstandigheden waarin niet werd gedronken. Gerapporteerd binnen een studie en veroorzaakt door een stof zijn in zo'n overzicht bovendien twee verschillende rubrieken.

Wat er over alcohol zelf beschreven staat

Naast de vermoeidheid die in dat overzicht van 2017 bij cannabidiol is genoteerd [3], staat alcohol op zichzelf al beschreven als een stof die het centrale zenuwstelsel dempt. Daar zit de vraag die mensen eigenlijk stellen: telt dat bij elkaar op? Het antwoord dat de literatuur geeft is kort. Voor de hoeveelheden die mensen daadwerkelijk drinken is de gecombineerde uitkomst niet vastgesteld, in geen van beide richtingen [3]. Niet dat het optelt, en ook niet dat het uitblijft. Die lege plek is zelf het gegeven, en het is geen argument voor het ene of het andere kamp.

Geen getal, geen tijdsafstand, geen regel

Waar de gepubliceerde studies niet op zijn opgezet

Uit de gebundelde humane gegevens rolt geen richtlijn voor iemand die er alcohol bij drinkt [2]. Ook over de tijd tussen een glas en een pipetflesje geeft de literatuur geen uitsluitsel [3]. En het enzymonderzoek uit 2011 blijft binnen zijn eigen kader: het brengt een route in kaart, geen uitkomst [1]. Drie publicaties, drie soorten gegeven, en op de kernvraag drie keer geen cijfer. Dat is een saai antwoord. Het is ook het enige dat op dit moment na te lopen is.

Twee stellige antwoorden zonder vindplaats

Wat wel te controleren valt, zit aan de kant van het flesje. Op het etiket staat de ingrediëntenlijst, en het cannabinoïdengehalte per charge staat in het analyserapport dat daarbij hoort. Bij Cibdol, actief sinds 2014, is dat rapport per product na te lezen voordat je iets opent. Superkritische co2 extractie beschrijft hoe het concentraat uit het plantmateriaal komt, niets meer en niets minder. Cbd wetgeving is een eigen rubriek, met eigen bronnen. Hetzelfde geldt voor de vocabulaire rond het endocannabinoïde systeem, voor terpenen, en voor namen als cannabigerol olie of cbg druppels: allemaal andere onderwerpen, met andere gegevens. Voor deze ene vraag staan er twee harde regels op papier. Alcohol wordt in de lever afgebroken door alcoholdehydrogenase en CYP2E1, en cannabidiol wordt in datzelfde orgaan omgezet door cytochroom P450-enzymen [1]. De rest is nog open.