CBD a apetyt: co stoi w cytowanych danych

Głód po konopiach: dwie cząsteczki w osobnych wierszach

Po jednej stronie stoi THC, opisane w przeglądzie farmakokinetyki kannabinoidów u ludzi Huestis z 2007 roku jako agonista receptora CB1, z apetytem wśród skatalogowanych efektów [1]. Po drugiej kannabidiol, którego piśmiennictwo nie zapisuje jako klasycznego agonisty CB1, więc opis mechanizmu z pierwszego wiersza nie zostaje na niego przeniesiony. Ta różnica jest w zasadzie całą treścią pytania o „munchies”. Potoczna nazwa opisuje jedną farmakologię receptorową, a nie wszystko, co pochodzi z rośliny konopnej.

Receptor CB1 nie jest przy tym pojedynczym punktem w mózgu. Miejsca wiązania rozmieszczone są w układzie nerwowym oraz w tkankach obwodowych, dlatego ten sam przegląd zestawia w jednym miejscu efekty behawioralne i fizjologiczne [1]. To także powód, dla którego opowieść o apetycie tak chętnie się rozrasta. Skoro receptor stoi w dwóch różnych miejscach organizmu, opis obejmuje więcej niż jedną rubrykę.

Poniżej te same dane, ustawione w kolejności, w jakiej dają się sprawdzić w cytowanych pracach.

1. Receptor CB1 to w przeglądzie Huestis z 2007 roku miejsce wiązania powiązane najściślej z profilem psychoaktywnym THC [1].
2. THC opisano tam jako agonistę tego receptora, a apetyt figuruje w wykazie skatalogowanych efektów [1].
3. Rozmieszczenie receptorów CB1 obejmuje układ nerwowy oraz tkanki obwodowe, stąd behawioralne i fizjologiczne rubryki w tej samej pracy [1].
4. Ten sam przegląd podaje ilość THC we krwi oraz szybkość jej narastania, a osobno rozbieżność między podaniem wziewnym i doustnym [1].
5. Dystrybucja w organizmie i przemiana metaboliczna prowadzone są tam jako dwa niezależne zagadnienia [1].
6. Profil psychoaktywny przypisano w tym przeglądzie wyłącznie jednej cząsteczce, czyli THC [1].
7. Kannabidiol nie występuje w piśmiennictwie jako klasyczny agonista CB1, więc punkt drugi go nie obejmuje.
8. Przegląd danych klinicznych o kannabidiolu Iffland i Grotenhermena z 2017 roku wymienia zmiany apetytu wśród odnotowanych efektów, w obu kierunkach [2].

Osiem zapisów, jedna wspólna cecha: żaden z nich nie zapowiada stałej reakcji u każdego. Zmienne wchłanianie i zmienna przemiana metaboliczna są w przeglądzie z 2007 roku argumentem przeciw takiemu oczekiwaniu [1].

Przegląd z 2017 roku, rozłożony na rubryki

Zdanie o apetycie z pracy Iffland i Grotenhermena bywa czytane szybciej, niż zostało napisane. W piśmiennictwie stoi tam wykaz odnotowanych efektów, a zmiana apetytu jest jedną z pozycji tego wykazu [2]. Ważne jest jednak coś jeszcze: zakres tej pozycji obejmuje ruch w obie strony, a nie jeden wskazany kierunek [2]. To nie to samo co efekt o znanym znaku. Zapis ma status obserwacji odnotowanej w obrębie badania, i tyle da się z niego wyprowadzić.

Taki dwukierunkowy zapis mówi coś o rozkładzie odpowiedzi indywidualnych. Jeśli w jednym przeglądzie odnotowano zmiany w obu kierunkach, to sam ten fakt jest sygnałem odpowiedzi niejednorodnych, a nie jednej reguły dla wszystkich [2]. Dokładnie tu potoczna narracja rozchodzi się z piśmiennictwem: opowieść o głodzie po konopiach ma jeden znak, wykaz z 2017 roku ma dwa.

Warto też wiedzieć, do jakiej klasy piśmiennictwa należy ten zapis. Hasła w rodzaju „cbd skutki uboczne”, „skutki uboczne olejku cbd” czy „przedawkowanie cbd” trafiają w tę samą półkę danych: wykazy efektów odnotowanych w badaniach, prowadzone bez przypisania kierunku poszczególnym cząsteczkom [2]. Zmiana apetytu stoi w tym samym rzędzie. Ani wyżej, ani niżej.

Układ endokannabinoidowy, część po części

Receptor CB1 nie istnieje w organizmie samotnie. Opisy układu endokannabinoidowego wymieniają trzy grupy elementów: receptory kannabinoidowe, endogenne ligandy oraz enzymy odpowiedzialne za ich powstawanie i rozkład. Dwa najlepiej opisane ligandy noszą nazwy anandamid i 2-AG. Rozkład każdego z nich prowadzi inna droga enzymatyczna: anandamid rozkłada hydrolaza amidów kwasów tłuszczowych, a 2-AG lipaza monoacyloglicerolowa. Taki podział jest istotny, bo pokazuje, że układ opisuje się przez cały cykl cząsteczki, nie tylko przez samo wiązanie z receptorem.

Ostatni wiersz tej tabeli jest powodem, dla którego zachowania pokarmowe pojawiają się w opisach fizjologii endokannabinoidowej. Udokumentowano bowiem dwie rzeczy naraz: wiązanie z receptorami kannabinoidowymi oraz pochodzenie cząsteczki z przewodu pokarmowego, a więc nie tylko z mózgu [3]. Ten układ faktów pełni w piśmiennictwie konkretną rolę. Jest uzasadnieniem, żeby badania nad przyjmowaniem pokarmu prowadzić w ramach sygnalizacji receptorów kannabinoidowych, a nie poza nią.

Monoglicerid oznaczony w tkance przewodu pokarmowego

1995: cząsteczka, tkanka, rodzina receptorów

Praca Mechoulama i współpracowników z 1995 roku opisuje endogenny monoglicerid pochodzący z tkanki przewodu pokarmowego, który wiąże się z receptorami kannabinoidowymi [3]. Tą cząsteczką jest 2-AG, jeden z dwóch najszerzej opisanych endokannabinoidów. W prostszych słowach: organizm sam wytwarza cząsteczkę o charakterze tłuszczowym, znajduje się ona w tkance układu pokarmowego i wiąże się z tą samą rodziną receptorów, z którą wiążą się kannabinoidy roślinne [3]. Identyfikacja dotyczy więc cząsteczki wiążącej kannabinoidy, oznaczonej w tkance, z której wychodzi sygnał.

To zestawienie tłumaczy, dlaczego temat apetytu wraca w opisach tego układu tak często. Sygnał nie jest wyłącznie zjawiskiem mózgowym, bo miejsce oznaczenia z 1995 roku leży w przewodzie pokarmowym [3].

Zapis strukturalny, a nie zapis o przyjmowaniu

Tu potrzebna jest ostrożność, którą sama praca narzuca. Oznaczenie z 1995 roku ma charakter obserwacji strukturalnej: opisuje cząsteczkę, jej pochodzenie i wiązanie, a nie skutek przyjęcia czegokolwiek [3]. Nie jest to zapis o tym, co się stanie po podaniu preparatu. Nie jest to również zapis o kierunku, bo żadnej pojedynczej cząsteczce nie przypisano w tym zbiorze danych określonego znaku zmiany apetytu.

Druga granica jest równie wyraźna. W pracy z 1995 roku nie ma zapisu dotyczącego kannabidiolu [3]. Kannabidiol wchodzi do tego tematu wyłącznie przez przegląd z 2017 roku, i to w rubryce odnotowanych efektów o dwóch kierunkach [2]. Trzy cytowane publikacje opisują więc trzy różne rzeczy: farmakologię THC przy CB1 [1], wykaz efektów klinicznych kannabidiolu [2] oraz identyfikację endogennej cząsteczki wiążącej receptory [3].

Dlaczego z tych danych nie wychodzi jedna zapowiedź

Przegląd z 2007 roku prowadzi ilość substancji we krwi i szybkość jej narastania jako wielkości zmienne, zależne między innymi od tego, czy podanie było wziewne, czy doustne [1]. Do tego dochodzi dystrybucja w tkankach i przemiana metaboliczna, także opisane tam jako osobne zagadnienia [1]. Zmienne wchłanianie plus zmienna przemiana daje wynik prosty w wymowie: nie ma podstaw do oczekiwania jednakowej reakcji u każdej osoby [1]. Zapis z 2017 roku dokłada do tego wykaz dwukierunkowy, co samo w sobie wskazuje na niejednorodność odpowiedzi [2].

Popularna historia o „munchies” jest zatem historią agonisty CB1 [1]. Zmiany apetytu przy kannabidiolu to inna klasa zapisu: literatura efektów odnotowanych, bez ustalonego kierunku [2]. Te dwa zdania wyglądają podobnie, a odpowiadają na różne pytania. Pierwsze mówi o mechanizmie receptorowym opisanym dla jednej cząsteczki. Drugie mówo o tym, co badacze zapisali w kolumnie obserwacji, nie rozstrzygając znaku.

Poza tym zestawieniem pozostaje wszystko, czego cytowane prace nie mierzyły. Nie ma tu liczby, progu ani przewidywania dla pojedynczej osoby.

Formaty doustne i hasła wpisywane obok tego tematu

Obok pytania o apetyt w wyszukiwarce stoją zwykle pytania o format: kapsułki CBD, kapsułki konopne, olej konopny w kapsułkach. To jednak inna rubryka niż piśmiennictwo powyżej, bo dotyczy drogi podania i zawartości opakowania, nie kierunku zmiany apetytu. Podobnie hasła o terpenach, o ekstrakcji CO2 czy o oznaczeniu pełnego spektrum opisują recepturę i sposób otrzymania ekstraktu. Liczby dla konkretnej butelki albo dla konkretnego opakowania kapsułek z katalogu Cibdol stoją w raporcie partii, razem z zawartością kannabinoidów, i tam dają się sprawdzić przed zakupem.