Dlaczego CBD stało się tak popularne

Popularność, która ma daty w tle

Kolejka przy kasie i półka, której dawniej nie było

Środek tygodnia, zwykła drogeria, kolejka do kasy. Na obrotowym stojaku przy taśmie stoją witaminy, saszetki z magnezem, a obok nich kilka kartoników z ekstraktem z konopi. Ktoś bierze jeden do ręki, obraca, odkłada. W tym samym sklepie tej pozycji kiedyś nie było wcale. Skrót wydrukowany na opakowaniu trzeba było wtedy tłumaczyć od zera, zdanie po zdaniu. Dziś zna go kasjerka, zna go sąsiad, zna go wyszukiwarka, która sama dopowiada kolejne frazy. Pytanie, które pada w takiej kolejce, brzmi prosto: skąd to się tu wzięło. Odpowiedź jest mniej efektowna niż tempo, w jakim ta półka rosła. Składa się z kilku dat, dwóch publikacji naukowych i zmian w przepisach handlowych po dwóch stronach Atlantyku. Osobno żaden z tych zapisów nie wygląda na wydarzenie. Żaden nie ma własnego święta w kalendarzu, żaden nie trafił na okładki. Razem tłumaczą, dlaczego kartonik stoi przy kasie w drogerii, a nie w niszowym sklepie na obrzeżach miasta.

Dlaczego zamiast jednego momentu są trzy

Wygodnie byłoby wskazać jeden dzień, w którym kategoria się przewróciła. Takiego dnia nie ma. Przestawienia nie wywołało ani jedno badanie, ani jedna premiera produktu, ani jedna rekomendacja znanej osoby. Zostają trzy punkty stałe, ustawione w kolejności: rok 1940, lata dziewięćdziesiąte i cała dekada lat 2010. Pierwszy jest chemiczny i mówi, jak zbudowana jest cząsteczka. Drugi jest biologiczny i dotyczy receptora. Trzeci jest prawny oraz handlowy, i tłumaczy skalę, czyli liczbę opakowań w sprzedaży, a nie treść piśmiennictwa. Kto szuka w tej historii jednego rozstrzygającego badania u ludzi, natrafi w tym miejscu na puste pole. Dwie pierwsze daty są zapisane w publikacjach, trzecia w zbiorach przepisów. To trzy różne rodzaje dokumentów i warto trzymać je osobno, bo odpowiadają na osobne pytania. Chemia mówi, co to za związek. Biologia molekularna mówi, gdzie w organizmie opisano miejsce wiązania. Przepisy mówią, kto i na jakich warunkach może to sprzedawać. Trzy pytania, trzy źródła, trzy różne rodzaje odpowiedzi.

Trzy punkty stałe w jednym zestawieniu

Skalę tłumaczą przepisy, nie hasła

Trzeci punkt stały nie jest jedną datą, a całą dekadą. W latach 2010 zmieniło się przede wszystkim pytanie. Wcześniej dotyczyło tego, czym w ogóle jest ten związek i skąd się bierze. Potem zaczęło dotyczyć tego, gdzie stoi opakowanie, kto je sprzedaje i co jest na nim napisane.

Między około 2013 a 2019 rokiem przesunęły się praktyczne przepisy dotyczące konopi oraz ekstraktów konopnych, i to w dwóch regionach naraz: w Europie i w Stanach Zjednoczonych. W 2018 roku po stronie amerykańskiej poszerzono federalne zasady uprawy konopi. Zapis krótki, skutek policzalny: więcej surowca, więcej podmiotów w łańcuchu, więcej pozycji na półkach. Ta część historii mówi o dostępności. Nie mówi o tym, co o kannabidiolu wiadomo z pomiarów u ludzi. Dwie rzeczy dzieją się wtedy równolegle i łatwo je pomylić, bo rosną w tym samym czasie: dostępność handlowa oraz zainteresowanie tematem.

Nowa żywność i data 15 maja 1997

Po stronie europejskiej najważniejszy zapis brzmi zupełnie inaczej niż ten o uprawie. Ekstrakty zawierające kannabinoidy zostały zaliczone do nowej żywności. Kryterium tej kategorii jest datowane: liczy się brak znaczącego udokumentowanego spożycia przez ludzi na terenie UE przed 15 maja 1997 roku. Punktem odniesienia nie jest więc sama cząsteczka, tylko zapis historii jej spożycia w Europie.

Z takiej kwalifikacji wynika wymóg proceduralny, czyli zezwolenie uzyskane przed wprowadzeniem do sprzedaży. To zdanie o dokumentach i terminach. Nie jest zdaniem o wynikach oznaczeń laboratoryjnych, i tak też warto je czytać. Dla kogoś, kto stoi przed półką, wynika z tego jedna praktyczna rzecz: o obecności kartonika w sklepie rozstrzyga inny rodzaj dokumentu niż ten, który opisuje zawartość butelki.

Półka rosła szybciej niż piśmiennictwo

W Europie kannabidiol wszedł na rynek przez kategorię suplementu diety. Przepisy tej kategorii nie przewidują badań kontrolowanych u ludzi przed rozpoczęciem sprzedaży. To wyjaśnia rozjazd między dwoma licznikami. Liczba opakowań w obiegu rosła szybko, bo zależała od przepisów handlowych, od dostępności surowca i od decyzji sieci sklepowych. Liczba publikacji rosła własnym tempem, bo zależy od czegoś zupełnie innego.

Dane powstają wtedy, gdy jest finansowanie, plan badania, rekrutacja uczestników oraz czas. Każdy z tych czterech elementów mierzy się w miesiącach albo w latach. Żaden nie przyspiesza od tego, że temat jest szeroko wpisywany w wyszukiwarkę. Dlatego dwa wykresy z tej samej dekady wyglądają inaczej, choć dotyczą jednej cząsteczki.

Zainteresowanie i dane w dwóch osobnych kolumnach

Liczba zapytań mierzy zainteresowanie. Nic poza tym. Przestawienie kategorii nie miało jednego autora: nie stoi za nim ani pojedyncze badanie, ani pojedyncza premiera, ani rekomendacja jednej osoby. Kto chce sprawdzić, co dokładnie zapisano, ma pod ręką dwie publikacje z tego zestawienia: pracę z 1940 roku o strukturze związku [1] oraz pracę z 1990 roku o receptorze i sklonowanym cDNA [2]. Reszta tej historii to przepisy, terminy i kategorie handlowe. Trzy różne rzeczy, trzy różne archiwa. Warto je rozdzielać, bo w rozmowie zwykle zlewają się w jedno.

Jedno słowo, dwa znaczenia po 1990 roku

Kannabinoidy przed 1990 rokiem

Przed 1990 rokiem słowo „kannabinoidy” było nazwą grupy związków roślinnych. Granicę tej grupy wyznaczała rodzina botaniczna oraz wspólne pochodzenie, czyli to, skąd cząsteczki się brały, a nie to, z czym stykają się w organizmie. Publikacja Matsudy i współpracowników z 1990 roku dołożyła do tej nazwy drugi punkt odniesienia: strukturę receptora kannabinoidowego opisaną razem z ekspresją funkcjonalną sklonowanego cDNA [2]. Od tego momentu ten sam wyraz wskazuje raz na roślinę, raz na miejsce wiązania. Kto czyta starsze i nowsze piśmiennictwo obok siebie, natrafia na tę dwuznaczność dosłownie w jednym akapicie.

Frazy, które ludzie wpisują dzisiaj

Obok samego skrótu w wyszukiwarce pojawia się dziś słownictwo techniczne. Wpisywane są terpeny. Wpisywana jest ekstrakcja CO2. Wpisywane jest pełne spektrum. Osobną grupę stanowią zapytania o format doustny, od kapsułek CBD i kapsułek konopnych po olej konopny w kapsułkach. To pytania o zawartość opakowania i o sposób jej sprawdzenia, więc odpowiedzi na nie stoją w dokumentacji konkretnej partii, nie w tym zestawieniu dat. Cibdol pracuje z kannabinoidami od 2014 roku, a firma powstała w Szwajcarii, czyli przed opisanym tu przesunięciem przepisów i przed momentem, w którym CBD stało się zwyczajną kategorią sklepową. Przez ten czas przewinęło się kilka fal bardzo pewnego siebie słownictwa. Każda przychodziła i cichła.

Chronologia w ośmiu punktach

1. 1940: Roger Adams i współpracownicy ustalili strukturę kannabidiolu, a materiałem był ekstrakt dzikich konopi z Minnesoty [1]. To pierwszy z trzech punktów stałych tej chronologii, w całości chemiczny.
2. Przed 1990 rokiem: nazwa „kannabinoidy” obejmowała grupę związków roślinnych, wyznaczoną przez rodzinę botaniczną oraz wspólne pochodzenie. Rama pojęciowa była wtedy botaniczna, więc słowo mówiło o pochodzeniu.
3. 1990: Matsuda i współpracownicy opisali strukturę receptora kannabinoidowego oraz ekspresję funkcjonalną sklonowanego cDNA [2]. Drugi punkt stały, tym razem po stronie biologii molekularnej.
4. Około 2013 do 2019: przesunęły się praktyczne przepisy dotyczące konopi oraz ekstraktów konopnych, w Europie i w Stanach Zjednoczonych. Ten trzeci punkt rozciąga się na całą dekadę.
5. 2018: po stronie amerykańskiej poszerzono federalne zasady uprawy konopi. Zapis dotyczy surowca oraz podmiotów, które mogą go uprawiać, a nie samego handlu detalicznego w Europie.
6. Unia Europejska: ekstrakty zawierające kannabinoidy zaliczono do nowej żywności, z kryterium braku znaczącego udokumentowanego spożycia przez ludzi w UE przed 15 maja 1997 roku, i z wymogiem zezwolenia przed sprzedażą.
7. Droga wejścia w Europie: kategoria suplementu diety, której przepisy nie przewidują badań kontrolowanych u ludzi przed rozpoczęciem sprzedaży. Stąd rozjazd między liczbą opakowań a liczbą publikacji.
8. Brak jednego sprawcy: żadne pojedyncze badanie, żadna premiera i żadna rekomendacja nie przestawiły kategorii. Dane rosną wtedy, gdy jest finansowanie, plan badania, rekrutacja oraz czas.