CBD a THC: gdzie dokładnie rozchodzą się te dwie cząsteczki

Różnica zaczyna się przy jednym białku

Najkrótsza droga do tego porównania nie prowadzi przez nazwy odmian ani przez daty na etykietach. Prowadzi przez jedno białko w błonie komórkowej. W 1990 roku opublikowano strukturę receptora kannabinoidowego razem z funkcjonalną ekspresją sklonowanego komplementarnego DNA [3]. Ta praca zmieniła status całego tematu. Cel molekularny przestał być czymś wyprowadzanym pośrednio z obserwacji i stał się czymś zdefiniowanym, opisanym w konkretnym układzie laboratoryjnym. Wcześniej o miejscu zaczepienia tych cząsteczek mówiło się z drugiej ręki. Po tej publikacji dało się wskazać białko z nazwą i z opisaną strukturą, a to zupełnie inna kategoria zapisu.

Receptor nosi oznaczenie CB1. Piśmiennictwo odnotowuje jego liczną obecność w centralnym układzie nerwowym i wskazuje właśnie CB1 jako receptor, przez który przebiega zaangażowanie THC [3]. Zapis jest dobrze ustalony i stanowi punkt wejścia do reszty tematu, bo podstawowa różnica między tymi dwiema cząsteczkami sprowadzana jest w publikacjach do zaangażowania tego jednego białka [3]. Nie ma tu drugiej wersji ani sporu, który dopiero się rozstrzyga. Jest jeden receptor i jedna cząsteczka, która go włącza.

Kannabidiol przy tym samym receptorze zachowuje się inaczej. Opisywane jest zachowanie odmienne, bez bezpośredniej aktywacji, i właśnie ten brak bezpośredniej aktywacji stanowi standardowe wyjaśnienie zapisu o kannabidiolu, niezależnie od ilości obecnej w gotowym produkcie [3]. Całą robotę robią tu dwa słowa: bezpośrednia aktywacja. Bez niej mechanizm opisany akapit wyżej po prostu się nie uruchamia. To jedyny punkt tego tematu, który daje się zamknąć krótko i bez zastrzeżeń.

Warto zauważyć kolejność, w jakiej to wszystko powstawało. Strukturę kannabidiolu ustalono w 1940 roku [1], THC wyizolowano i scharakteryzowano w 1964 roku [2], a białko, przy którym te dwa zapisy dają się w ogóle zestawić mechanistycznie, opisano dopiero w 1990 roku [3]. Najpierw pół wieku chemii, potem receptor.

Obraz oparty na CB1 pozostaje częściowy

Farmakologia kannabinoidowa nie dotyczy jednego białka. W jej opisach występuje więcej niż jeden receptor i więcej niż jedna droga sygnałowa, a obraz oparty wyłącznie na CB1 pozostaje częściowy dla obu omawianych związków. To nie zastrzeżenie dopisane z ostrożności, a informacja o zakresie. Jedno pytanie domknięte pracą z 1990 roku [3] to jedna rubryka. Pełna mapa celów molekularnych to rubryka osobna, w dużej mierze wciąż otwarta. Dlatego dwa pytania lepiej prowadzić oddzielnie: co zostało zmierzone i opublikowane, oraz czego dotąd nie zmierzono. Pierwsza lista ma daty, nazwy i układy doświadczalne. Druga jest dłuższa, niż wygląda z perspektywy sklepowej półki, i dotyczy w większości nie pary porównawczej, a rzadszych związków z tej samej rośliny [4].

1940, 1964, 1990: trzy publikacje po kolei

Pierwsza z tych prac dotyczy kannabidiolu. Jego strukturę ustalono w 1940 roku, a materiałem wyjściowym był ekstrakt dzikich konopi [1]. Przy tej dacie warto się zatrzymać, bo kolejność bywa dla czytelnika zaskakująca. Cząsteczka, która dziś stoi na etykietach jako nowość rynkowa, ma zapis strukturalny starszy od tego, który powszechnie uznaje się za wcześniejszy. Chemia opisała ją, zanim ktokolwiek mówił o kategorii produktowej, o formatach doustnych czy o certyfikatach partii.

Druga praca dotyczy THC. Izolacja, struktura i częściowa synteza tego składnika zostały opublikowane w 1964 roku [2], a w samym zapisie figuruje on jako składnik czynny materiału roślinnego. To ta publikacja dała nazwę i wzór cząsteczce, o której wcześniej pisano wyłącznie przez obserwacje po podaniu surowca. Od tego momentu porównanie dwóch związków przestało być porównaniem ekstraktów i zaczęło być porównaniem dwóch zdefiniowanych struktur chemicznych. Zmiana wygląda na drobną, a przesądza o tym, co da się zapisać w tabeli.

Trzecia praca nie dotyczy już żadnej z tych dwóch cząsteczek, a strony odbiorczej. Struktura receptora kannabinoidowego oraz funkcjonalna ekspresja sklonowanego komplementarnego DNA z 1990 roku [3] domknęły układ, w którym różnicę dało się sformułować przez mechanizm, a nie przez opis. Przedtem istniały dwie opisane struktury i zbiór obserwacji z materiału roślinnego. Potem doszło białko, przy którym te obserwacje się porządkują, z nazwą i z lokalizacją.

Co ta kolejność mówi o dzisiejszym piśmiennictwie

Trójka publikacji tłumaczy asymetrię, którą widać przy każdej próbie rozszerzenia tematu. Para porównawcza ma za sobą dekady oznaczeń, więc zdania o niej są krótkie i pewne. Przeglądy chemii rośliny pokazują natomiast, że wiele składników pozostaje zbadanych pobieżnie, a prace receptorowe nad związkami rzadszymi są w tyle wobec tego, co wiadomo o kannabidiolu i THC [4]. Ten dystans nie zmniejsza się równomiernie, bo część związków występuje w materiale w ilościach śladowych.

Dlatego zestawienie otwierające każdy rzetelny wpis na ten temat sprowadza się do dwóch zdań, nie do dziesięciu. THC angażuje CB1 [3]. Kannabidiol tego receptora bezpośrednio nie aktywuje [3]. Wszystko poza tym trzeba prowadzić osobno, z podaniem roku i materiału, na którym oznaczenie wykonano, bo właśnie tam mieści się różnica między zapisem pewnym a hasłem powtarzanym w obiegu. Taki sposób notowania ma jedną zaletę: pokazuje granicę, zamiast ją wygładzać.

Dane, które stoją za tym porównaniem

1. Struktura kannabidiolu: ustalona w 1940 roku, źródłem materiału był ekstrakt dzikich konopi [1]. To najstarszy z zapisów wymienianych w tym wpisie i dotyczy samej chemii, bez receptora.
2. THC: wyizolowane i scharakteryzowane w 1964 roku [2], w tym samym zapisie opisane jako składnik czynny surowca. Publikacja obejmowała także częściową syntezę tej cząsteczki.
3. 1990: struktura receptora kannabinoidowego oraz funkcjonalna ekspresja sklonowanego komplementarnego DNA [3]. Rezultat zapisano jako cel molekularny zdefiniowany, a nie wywnioskowany z obserwacji pośrednich.
4. Oznaczenie receptora: CB1. Jego liczna obecność dotyczy centralnego układu nerwowego, co porządkuje pytanie o to, gdzie opisywany mechanizm w ogóle się realizuje.
5. Zaangażowanie THC po stronie receptora: przez CB1 [3]. Ten wiersz jest w piśmiennictwie zapisem podstawowym, a nie hipotezą oczekującą potwierdzenia w kolejnych pracach.
6. Kannabidiol przy CB1: zachowanie odmienne, bez bezpośredniej aktywacji [3]. Ten sam wiersz bywa przywoływany jako standardowe wyjaśnienie zapisu o kannabidiolu, niezależnie od ilości obecnej w produkcie.
7. Farmakologia kannabinoidowa jako całość: więcej niż jeden receptor i więcej niż jedna droga sygnałowa. Dla obu cząsteczek obraz oparty na samym CB1 pozostaje częściowy.
8. Skład rośliny w przeglądach chemicznych: złożona mieszanina naturalnych kannabinoidów, ponad 100 zidentyfikowanych związków, a obok nich terpeny oraz inne cząsteczki roślinne [4].
9. Stan wiedzy o składnikach rzadszych: wiele z nich zbadano pobieżnie, a prace receptorowe nad nimi pozostają w tyle wobec pary porównawczej [4]. Pusta rubryka nie jest w takim zestawieniu wynikiem negatywnym.
10. Analizy partii Cibdol: publikowane od rozpoczęcia formułowania w 2014 roku, a zasada jest jedna. Procent podany na etykiecie musi dać się potwierdzić przez laboratorium zewnętrzne.

Osiem rubryk, w których to porównanie spotyka się z opakowaniem

1. Nazwa związku. Sprawdzanie zaczyna się od tego, który kannabinoid figuruje w recepturze z nazwy i ze skrótu. Kannabidiol i THC to dwie osobne pozycje, opisane w piśmiennictwie od 1940 [1] i od 1964 roku [2], i w żadnym zapisie nie zastępują się wzajemnie.
2. Zapis ilościowy. Formaty doustne podają tę samą informację w dwóch konwencjach: część opakowań notuje udział procentowy, część liczbę miligramów w jednej sztuce. To arytmetyka etykiety, nic poza tym, i między konwencjami nie ma sprzeczności.
3. Dokument partii. Tu mieści się jedyna liczba, która dotyczy konkretnego opakowania, a nie kategorii produktowej. Zasada prowadzona przez Cibdol od 2014 roku sprowadza się do sprawdzalności: deklarowany procent potwierdza oznaczenie wykonane poza firmą.
4. Wiersz THC w tym dokumencie. O tej cząsteczce w odniesieniu do jednej butelki albo jednego kartonika mówi się wartością z certyfikatu partii, a nie przymiotnikiem z opisu handlowego.
5. Oznaczenie spektrum. Zapytania o olejek CBD pełne spektrum dotyczą w istocie tego, ile pozycji z wykazu kannabinoidów i terpenów przechodzi do gotowego ekstraktu. Odpowiedź stoi w dokumencie serii, nie w nazwie handlowej.
6. Etap wytwarzania. Ekstrakcja CO2 to hasło wpisywane obok tego tematu bardzo często, ale opisuje sposób przeniesienia frakcji roślinnej do ekstraktu, a nie zawartość jednego opakowania.
7. Format. Kapsułki CBD, olej konopny w kapsułkach i butelka z zakraplaczem różnią się zapisem na kartoniku oraz trasą podania. Tożsamość samej cząsteczki pozostaje ta sama, niezależnie od tego, w co została zamknięta.
8. Rubryki bez wpisu. Przy rzadszych kannabinoidach prace receptorowe pozostają w tyle wobec pary porównawczej [4], więc część wierszy nie ma dziś zapisu. Niezmierzone nie znaczy zmierzone jako zero, i odwrotnie.

Ponad sto związków w jednym materiale roślinnym

Poza kannabinoidami: co jeszcze wchodzi w skład

Przeglądy chemii konopi opisują ten materiał jako złożoną mieszaninę naturalnych kannabinoidów, w której zidentyfikowano ponad 100 związków, a obok nich terpeny oraz inne cząsteczki roślinne [4]. Ta liczba porządkuje temat lepiej niż jakikolwiek opis jakościowy. Para porównawcza to dwa wiersze z bardzo długiego wykazu, przy czym akurat te dwa mają najgrubszą dokumentację.

Terpeny to nazwa zbiorcza dla lotnej części tego składu i właśnie ta frakcja odpowiada za zapach surowca. W wykazach składu stoją w innej kolumnie niż kannabinoidy, bo należą do odrębnej grupy związków chemicznych. W wyszukiwarkach hasło terpeny wraca przy tym temacie regularnie, zwykle w sąsiedztwie pytań o skład konkretnej receptury.

Praktycznie oznacza to jedno. Pytanie „kannabidiol czy THC” dotyczy dwóch pozycji z wykazu liczącego dziesiątki nazw. Reszta wykazu nie znika, tylko rzadziej ma przy sobie liczbę pochodzącą z opublikowanego oznaczenia. Tym różni się długi spis od dobrze opisanego fragmentu spisu.

Dlaczego rzadsze cząsteczki mają cieńszą dokumentację

Przeglądy składu odnotowują wprost, że wiele składników rośliny zbadano pobieżnie, a prace nad receptorami dla związków rzadszych pozostają w tyle wobec tego, co opisano dla kannabidiolu i THC [4]. Wynika to z kolejności, w jakiej powstawało piśmiennictwo, i z ilości materiału potrzebnego, żeby w ogóle wykonać oznaczenie na czymś obecnym w śladowej ilości.

Skutek widać w każdej tabeli. Kolumna z nazwami jest długa, kolumna z rokiem publikacji i z materiałem doświadczalnym bywa pusta. W takiej sytuacji uczciwym zapisem jest wskazanie granicy, a nie wypełnienie wiersza domysłem przeniesionym z cząsteczki lepiej opisanej. Przeniesienie zapisu między związkami wygląda schludnie i nic nie znaczy.

Dlatego w tym wpisie zdania pewne dotyczą dwóch związków i jednego receptora, a wszystko poza tym opisane jest jako zakres otwarty. Tak wygląda dziś stan piśmiennictwa i nie ma powodu zaokrąglać go w górę.

Od cząsteczki do rubryki na opakowaniu

Ta sama cząsteczka trafia do różnych opakowań i to jest zwykle prawdziwe źródło zamieszania. Pytania wpisywane w wyszukiwarkę brzmią jak pytania o substancję, a dotyczą formatu: kapsułki konopne, CBD w kapsułkach, kapsułki z olejem CBD. Kannabidiol z kapsułki jest tą samą strukturą, którą opisano w 1940 roku [1]. Różni się zapis na kartoniku oraz trasa, którą sztuka przechodzi po podaniu.

Etykieta rozstrzyga to, co da się rozstrzygnąć przed otwarciem opakowania. Butelka podaje udział procentowy, kartonik kapsułek podaje liczbę miligramów w sztuce oraz liczbę sztuk w opakowaniu. Trzecia liczba, ta z dokumentu partii, dotyczy jednej konkretnej serii i tylko ona jest wynikiem pomiaru, a nie zapisem z projektu graficznego. Te trzy liczby warto czytać obok siebie, bo mówią o różnych rzeczach.

Warto też zauważyć, czego etykieta nie zapisuje. Nie zapisuje niczego o receptorach, bo to rubryka publikacji, nie opakowania. Zapisy o CB1 pochodzą z pracy z 1990 roku [3], a liczba zidentyfikowanych związków roślinnych z przeglądów chemii konopi [4]. Dwa poziomy informacji, dwa różne dokumenty, i lepiej trzymać je osobno niż mieszać w jednym zdaniu.

Analiza partii i liczba sprawdzana poza firmą

Cibdol publikuje analizy partii od rozpoczęcia formułowania w 2014 roku, a stojąca za tym zasada jest krótka. Procent podany na etykiecie ma się dać potwierdzić w oznaczeniu wykonanym przez laboratorium zewnętrzne. Dotyczy to również wiersza z THC, o którym w odniesieniu do konkretnej serii mówi się wyłącznie wartością z certyfikatu.

Taki dokument nie odpowiada na pytania mechanistyczne i nie ma tego robić. Odpowiada na jedno pytanie, za to dokładnie: co i w jakiej ilości znalazło się w tej partii. Pytania o receptor, o drogę sygnałową i o rzadsze składniki zostają przy publikacjach [3][4], razem z rokiem, autorem i opisem materiału, na którym oznaczenie przeprowadzono.