Zelf melatonine aanmaken, de invloed van licht

Melatonine aanmaken is een biochemisch proces dat het lichaam zelfstandig reguleert via de interne biologische klok. Wie de eigen melatoninespiegel wil beïnvloeden, heeft in de praktijk vooral controle over één externe factor: de blootstelling aan licht in de avonduren. Er zijn geen voedingsmiddelen of gewoonten die de lichaamseigen piek boven het natuurlijke niveau tillen, maar de aanwezigheid van licht kan de start van die piek wel uitstellen of onderdrukken.

De biochemische route in de pijnappelklier

Melatonine wordt direct opgebouwd en niet in het lichaam opgeslagen als voorraad. De pijnappelklier synthetiseert het hormoon uit het aminozuur tryptofaan, via serotonine, waarbij de stap die het dagritme bepaalt wordt gestuurd door het enzym arylalkylamine-N-acetyltransferase. De activiteit van dit enzym schommelt tussen dag en nacht zo sterk dat de onderzoeker die het karakteriseerde het de timezyme noemde. ^[1]

De grote nachtelijke activiteit van het enzym wordt gereguleerd door een chemisch signaal. Een toename van cyclisch AMP leidt tot fosforylering van het enzym, waardoor het vastklikt in een complex met een regeleiwit dat het enzym activeert en tegelijkertijd beschermt tegen afbraak. Zodra dit biochemische signaal stopt, verdwijnt die bescherming direct. ^[1]

Het ritme van de interne klok

De afgifte van melatonine volgt een circadiaan ritme. Melatonine wordt afgegeven door de pijnappelklier en lokaal in het netvlies geproduceerd, met lage concentraties overdag en verhoogde waarden tijdens de nacht. ^[2]

CIBDOL · Het ritme van de interne klok

Doordat de avondstijging duidelijk afgebakend is en enkel door fel licht gemaskeerd lijkt te worden, terwijl slaap en activiteit er geen invloed op lijken te hebben, gebruiken onderzoekers het begin van deze stijging bij gedimd licht als een betrouwbare meting voor de stand van de interne klok. Die marker is ook gebruikt om te meten hoe fel licht de klok verschuift ^[3]. Deze drempelwaarde staat binnen de chronobiologie bekend als de dim light melatonin onset.

De invloed van licht en specifieke golflengten

Licht fungeert als de functionele uitschakelaar voor de melatonineafgifte, al is daar een substantiële intensiteit voor nodig. In 1980 stelden onderzoekers vast dat fel kunstlicht de nachtelijke melatonineafgifte bij zes gezonde vrijwilligers onderdrukte, terwijl gewoon kamerlicht, dat bij andere zoogdieren al volstaat voor onderdrukking, dat effect niet had. ^[4]

Niet alle soorten licht hebben dezelfde uitwerking. Een werkingsspectrum opgesteld op basis van 627 nachtelijke onderdrukkingstests bij 72 gezonde volwassenen, waarbij afzonderlijke golflengten tussen 420 en 600 nanometer werden getest, identificeerde 446 tot 477 nanometer als het krachtigste gebied, wat overeenkomt met blauw licht. Deze curve sloot aan bij een fotopigment dat verschilt van de pigmenten waarmee het oog ziet, waarmee een apart lichtgevoelig systeem voor de biologische klok werd vastgesteld. ^[5]

In een gecontroleerde vergelijking deden proefpersonen die voor het slapengaan op een lichtgevend apparaat lazen er langer over om in slaap te vallen, voelden zij zich in de avond minder slaperig, scheidden zij minder melatonine af, verschoof hun biologische klok naar een later tijdstip en waren zij de volgende ochtend minder alert dan wanneer zij een gedrukt boek lazen. ^[6]

Voeding, supplementen en de natuurlijke piek

Er is geen voedingsmiddel of leefgewoonte waarvan is aangetoond dat het de lichaamseigen melatonineproductie boven de natuurlijke nachtelijke piek tilt. Wetenschappelijke publicaties beschrijven juist het omgekeerde proces: avondlicht verlaagt de aanmaak, en het wegnemen van avondlicht zorgt dat deze tijdig plaatsvindt. Melatonine innemen is een wezenlijk ander proces, aangezien een supplement het hormoon van buitenaf toevoegt.

Een melatoninesupplement voegt het hormoon immers van buitenaf toe. Bij gezonde vrijwilligers had ingenomen melatonine een eliminatiehalfwaardetijd van ongeveer een uur, waardoor het grootste deel van een dosis binnen enkele uren wordt geklaard. ^[7]

Binnen het assortiment van Cibdol vermelden twee producten melatonine op het etiket: Fall Asleep Liquid en Fall Asleep Capsules.

Dit artikel beschrijft gepubliceerd onderzoek. Het geeft geen medisch advies.