Is CBD een placebo?

Placebo is de inerte vergelijking in een onderzoeksopzet: het middel zonder de stof die onderzocht wordt. Nocebo hoort bij hetzelfde begrippenpaar, alleen valt de gerapporteerde verandering daar ongunstig uit. In de klinische bespreking van Colloca en Barsky uit 2020 staan ze beschreven als meetbare verschijnselen, niet als een net woord voor niets [1].

Verwachting, conditionering en een molecuul

In de spreektaal krijgt placebo een tweede betekenis: iets wat niks doet. Dat is niet wat de bespreking uit 2020 vastlegt. Placebo en nocebo staan daar als gemeten fenomenen, met een eigen beschrijving en een eigen literatuur [1].

Twee mechanismen staan daarbij vooraan: verwachting en conditionering. Een verwachte uitkomst die aan een context wordt gekoppeld, levert veranderingen op die deelnemers ook rapporteren [1]. Het flesje, het moment, de handeling eromheen: die context hoort in de beschrijving thuis. Loopt de verwachting de andere kant op, dan volgt langs dezelfde route een ongunstig verslag [1].

Dat maakt zo'n verslag niet onecht. Verwachting en conditionering leveren volgens de bespreking van 2020 echte gerapporteerde veranderingen op, in gunstige en in ongunstige richting [1]. Het is dus geen verwijt aan de persoon die iets noteert.

De vraag zit daarmee op twee niveaus. Het eerste is farmacokinetisch: valt er bij mensen iets aan cannabidiol te meten? Ja, en er bestaan cijfers voor. Bloedconcentraties, tijdstippen en uitscheiding zijn bij mensen in kaart gebracht [2]. Ook de orale biobeschikbaarheid is daarmee geen retorische kwestie maar een grootheid met gepubliceerde antwoorden [2].

Het tweede niveau is kleiner en dichter bij huis: één verslag, één avond, één persoon. Daar ontbreekt de tweede arm. Zonder inerte vergelijking valt in zo'n verslag niet te scheiden wat bij de stof hoort en wat bij de verwachting [1]. Iemand voelt niets, iemand anders noteert wel iets, en beide verhalen belanden vervolgens als bewijs in dezelfde discussie.

Die twee niveaus lopen in gesprekken vaak door elkaar. Meetbare blootstelling bij mensen is één rubriek [2]. Een gerapporteerde verandering met verwachting en conditionering als beschreven mechanismen is een andere rubriek [1]. Ze spreken elkaar niet tegen, ze meten iets anders.

Wat er over cannabidiol gepubliceerd staat

De humane gegevens over cannabidiol zijn in 2018 door Millar en collega's systematisch samengebracht: plasmaconcentraties, tijdstippen en uitscheiding, telkens per toedieningsroute [2]. Twee dingen kwamen in dat overzicht bovendrijven. De spreiding tussen studies is groot, en gestandaardiseerde protocollen zijn schaars [2]. Getallen uit twee publicaties zijn daarom niet zonder meer naast elkaar te leggen, en cijfers uit het ene format zijn niet om te rekenen naar het andere [2].

Het metabolisme heeft een eigen adres in de literatuur. In menselijke levermicrosomen zijn specifieke cytochroom P450-enzymen aangewezen die cannabidiol omzetten, in de publicatie van Jiang en collega's uit 2011 [3]. Dat is een opstelling buiten het lichaam: de route komt vast te staan, niet wat iemand thuis noteert.

Er is ook een grens naar THC. In het overzicht van Huestis uit 2007 valt de farmacologie van cannabidiol niet samen met die van THC, ook niet op receptorniveau [4]. Beschrijvingen van het ene molecuul zijn dus geen beschrijvingen van het andere.

Het vocabulaire eromheen is breder dan de bronnen. Termen als terpenen, cannabigerol olie of het endocannabinoïde systeem hebben hun eigen rubrieken; de vier publicaties hier gaan over cannabidiol en over placebo en nocebo [1][2].

• Plasmaconcentraties, tijdstippen en uitscheiding bij mensen, in 2018 per toedieningsroute samengebracht [2].
• Grote variatie tussen studies, plus een tekort aan gestandaardiseerde protocollen, als expliciete bevinding van dat overzicht [2].
• Farmacokinetiek die per route en per studieopzet uiteenloopt, waardoor uitkomsten niet uitwisselbaar zijn tussen formats [2].
• Specifieke cytochroom P450-enzymen voor het metabolisme van cannabidiol, aangewezen in menselijke levermicrosomen [3].
• Een farmacologisch profiel dat in 2007 los van THC is beschreven, tot op receptorniveau [4].
• Orale biobeschikbaarheid als grootheid met meetbare antwoorden in plaats van een retorische vraag [2].
• Placebo en nocebo als meetbare verschijnselen, met verwachting en conditionering als centrale mechanismen [1].

De grens van een persoonlijk verslag

Een geblindeerde, placebogecontroleerde opzet doet één ding: de stof naast een inerte vergelijking leggen, zonder dat de deelnemer weet welke van de twee hij kreeg. De functie daarvan ligt buiten de persoonlijke ervaring. Daar zit de kern van de placebovraag, want die vraag gaat over de vergelijking [1].

Zet twee situaties naast elkaar. In de eerste staat de stof tegenover een inerte vergelijking in een geblindeerde opzet. In de tweede staat één persoonlijk verslag, zonder tweede arm. In dat tweede geval blijft het molecuul niet te onderscheiden van de verwachting [1].

Dat geldt ook als het verslag volstrekt oprecht is. Verwachting en conditionering leveren volgens de bespreking van 2020 echte gerapporteerde veranderingen op, in beide richtingen [1]. Oprecht en beslissend zijn hier twee verschillende dingen.

Aan de kant van de stof staan andere soorten gegevens. Bij mensen zijn concentraties, tijdstippen en uitscheiding gemeten [2]. De enzymen die cannabidiol omzetten zijn in levermicrosomen bij naam aangewezen [3]. En de farmacologie is in 2007 apart van THC beschreven, tot op receptorniveau [4]. Dat zijn metingen aan blootstelling en aan metabolisme.

Wat die metingen niet doen, is uitspraak doen over wat één persoon op één avond noteert. Dat hoort bij de opzet van dit soort onderzoek: de spreiding tussen studies is in 2018 zelf als bevinding opgeschreven, samen met het gebrek aan gestandaardiseerde protocollen [2].

De route telt eveneens mee. Cijfers uit verschillende toedieningsroutes en studieopzetten lopen uiteen [2]. Hoe een extract uit de plant komt, met co2 extractie of langs een andere weg, is een vraag over productie en staat los van de vergelijking in een onderzoeksopzet. Datzelfde geldt voor cbd wetgeving, die haar eigen kader heeft.

Wie in het zoekveld cbg olie ervaringen intypt, komt bij verslagen terecht. Verslagen missen de arm ernaast, en juist die arm scheidt de stof van de verwachting [1]. Twee soorten bewijs dus, elk met een eigen grens.

Overzicht van de vier publicaties