CBD en eetlust: het munchies-verhaal nagelopen

Een filmavond, een zak chips ernaast, en dan dat ene woord: munchies. Het woord hoort bij cannabis in het algemeen, terwijl de farmacologie er één stof bij legt. In het overzicht van Huestis uit 2007 staat THC als CB1-agonist, met eetlustprikkeling tussen de gecatalogiseerde punten [1]. Cannabidiol staat daar niet in die rol. Dat verschil is waar deze pagina over gaat, en het is kleiner en droger dan de spreektaal doet vermoeden.

Farmacologie achter het woord munchies

Het woord komt uit de omgangstaal. De gegevens eronder komen uit een overzicht van menselijke cannabinoïdenfarmacokinetiek, en die twee dekken elkaar niet één op één. Wat er wel op papier staat, in de volgorde waarin de literatuur het opbouwt:

1. De honger die aan cannabis wordt toegeschreven, hangt in de cannabinoïdenfarmacologie aan activiteit aan de CB1-receptor [1].
2. CB1 is in datzelfde overzicht de receptor die het dichtst bij het intoxicerende profiel van THC staat [1].
3. THC staat er genoteerd als CB1-agonist, en eetlustprikkeling zit bij die stof tussen de gecatalogiseerde punten [1].
4. CB1 is niet één plek in het lichaam: de receptor zit in het centrale zenuwstelsel en in perifeer weefsel, waardoor hetzelfde overzicht gedragsmatige en fysiologische punten naast elkaar zet [1].
5. Dat overzicht beschrijft ook hoeveel THC in de bloedbaan terechtkomt, en hoe snel dat gaat [1].
6. Inhaleren en slikken lopen daarbij uiteen, als twee routes met eigen cijfers [1].
7. Verdeling over het lichaam en metabolisme staan er als aparte onderdelen naast [1].
8. Het intoxicerende profiel is in die bespreking aan één stof gekoppeld: THC [1].
9. Cannabidiol is geen klassieke CB1-agonist, en het mechanisme uit punt 1 wordt in de literatuur niet op cannabidiol overgezet.
10. Een vaste reactie wordt nergens beloofd: variabele opname en variabel metabolisme staan in dezelfde bespreking als tegenwicht tegen een uniforme verwachting [1].

Punt 10 is de reden dat zo'n lijst zo nuchter blijft. Bij twee mensen kan dezelfde stof in twee snelheden in de bloedbaan terechtkomen, en dan vertelt een gemiddelde nog niet hoe één avond verloopt. Dat is geen voorzichtigheid van onze kant. Het staat zo in het overzicht van 2007, tussen de onderdelen over opname en metabolisme [1].

Nog iets uit die opbouw is bruikbaar: de route staat er als eigen variabele, los van de stof. Inhaleren geeft andere cijfers dan slikken [1]. Wie het woord munchies dus als één vast verschijnsel behandelt, legt drie dingen op één hoop die in de literatuur juist apart worden gehouden: de stof, de receptor en de weg naar de bloedbaan. Drie kolommen, geen één.

Eetlust in de review van 2017

Van THC naar cannabidiol is geen kleine stap binnen dezelfde publicatie; het is een andere set publicaties. Iffland en Grotenhermen brachten in 2017 klinische gegevens over cannabidiol samen, en eetlustveranderingen staan daarin tussen de gerapporteerde punten [2]. Wat die regel precies is, en wat hij niet is:

1. De bespreking uit 2017 bundelt klinische gegevens over cannabidiol; het is geen enkele studie met één uitkomst [2].
2. Eetlustveranderingen staan in de lijst met gerapporteerde punten van die bespreking [2].
3. De omvang van die notering is beweging in twee richtingen, niet in één [2].
4. Het is dus geen eetlustverandering met een bekend teken [2].
5. De status van zo'n regel: waargenomen en opgeschreven binnen een studie.
6. Gerapporteerd binnen een studie is niet hetzelfde als aangetoond veroorzaakt door de stof.
7. Beide richtingen in dezelfde bespreking wordt in de literatuur gelezen als aanwijzing dat individuele reacties niet uniform zijn [2].
8. Een richting per persoon staat er niet bij, en een getal per persoon ook niet [2].

Dat zevende punt is het interessantste. Als een lijst twee kanten noteert, blijft er van een verwachting weinig over die op iedereen past. Twee mensen kunnen bij dezelfde notitie in twee verschillende kolommen belanden, en de bespreking van 2017 laat dat zo staan [2].

Wie in een zoekveld iets als cbd bijwerkingen typt, komt vaak bij precies deze publicatie uit. Logisch, want het is een breed overzicht van klinische gegevens over één stof [2]. Het is meteen ook een goede oefening in lezen: een naam in een lijst zegt dat iets is genoteerd, niet hoe vaak, niet hoe sterk, en niet bij wie. Die drie kolommen ontbreken. Dat maakt de bron niet zwakker, het maakt hem alleen preciezer dan een samenvatting op internet meestal doorgeeft.

Drie bronnen in kolommen

Drie publicaties dragen dit onderwerp, en ze meten alle drie iets anders. Naast elkaar gelegd wordt duidelijk waarom een antwoord op de munchiesvraag niet uit één regel valt te trekken.

Lees de tabel van links naar rechts en het patroon springt eruit. De rij met richtingen is de kern: één richting bij THC [1], twee bij cannabidiol [2], geen bij het lichaamseigen molecuul uit 1995 [3]. De onderste rij is bijna even nuttig, want daar staat per bron wat er buiten de opdracht viel.

Wat in geen enkele kolom staat: een stof, een hoeveelheid en een uitkomst in dezelfde regel. Die combinatie hoort bij ander studietype dan deze drie. En de kolom van 1995 hoort in dit rijtje omdat ze de fysiologie beschrijft waarin voedingsonderzoek onder cannabinoïdereceptorsignalering wordt geplaatst [3], niet omdat ze iets over een flesje uit het schap vastlegt.

Endocannabinoïde systeem in onderdelen

Voordat de vraag over eetlust ergens landt, moet het systeem zelf op tafel. Het endocannabinoïde systeem wordt in de literatuur beschreven aan de hand van onderdelen, niet als één blok.

Drie soorten bouwstenen

Eerst de cannabinoïdereceptoren. Daarnaast de lichaamseigen liganden, waarvan anandamide en 2-AG de twee meest beschreven zijn. En dan de enzymen: die voor de aanmaak, en die voor de afbraak. Bij de afbraak staan twee namen vast. Anandamide gaat via vetzuuramidehydrolase, 2-AG via monoacylglycerollipase. Dat zijn beschrijvende gegevens over de bouw van het systeem, geen uitspraken over wat een genomen hoeveelheid van een stof doet.

Precies daarom is het vocabulaire zo bruikbaar en tegelijk zo makkelijk te overvragen. Wie endocannabinoïde systeem intypt, vindt receptornamen, molecuulnamen en enzymnamen. Wat je niet vindt, is een lijstje uitkomsten per stof.

Mechoulam en collega's, 1995

In 1995 publiceerden Mechoulam en collega's de identificatie van een lichaamseigen monoglyceride uit darmweefsel dat aan de cannabinoïdereceptoren bindt [3]. Dat molecuul is 2-AG, een van de twee meest beschreven endocannabinoïden. In gewone woorden: een door het lichaam gemaakt, uit vet opgebouwd molecuul in spijsverteringsweefsel, dat aan dezelfde receptorfamilie bindt als de cannabinoïden uit de plant [3].

Belangrijk is wat voor soort vondst dat was. Een structurele observatie, geen uitspraak over inname. Wat er gedocumenteerd staat, is de receptorbinding en de herkomst uit het spijsverteringskanaal, dus niet alleen uit de hersenen [3]. Dat is de reden dat eetgedrag terugkomt in beschrijvingen van endocannabinoïde fysiologie [3], en de rol van dat feit is bescheiden: het geeft een aanleiding om voedingsonderzoek onder cannabinoïdereceptorsignalering te plaatsen. Niets meer dan dat.

De grens is even hard. De publicatie uit 1995 legt geen richting per stof vast, en over cannabidiol staat er niets in [3]. Een gedeeld receptorsysteem verklaart waarom onderzoekers de vraag stellen. Het beantwoordt haar niet.

Grenzen van deze drie publicaties

Drie bronnen, drie duidelijke randen. Wie die randen kent, leest een forumbericht of een productpagina anders.

Wat geen van de drie vastlegt

Het munchieskader zit in het verhaal van de CB1-agonist, en dat verhaal staat bij THC [1]. Eetlustveranderingen bij cannabidiol horen bij literatuur van gerapporteerde punten, zonder vastgestelde richting [2]. De vondst uit 1995 beschrijft een molecuul en een receptorbinding, geen richting per stof en geen woord over cannabidiol [3]. Bij elkaar: geen van de drie levert een uitspraak die op één persoon op één avond past. De bespreking van 2017 zet die niet-uniformiteit zelfs expliciet neer, doordat beide richtingen in dezelfde lijst staan [2].

Wat ook niet in deze bronnen zit, is een brug van de ene stof naar de andere. Gegevens over tetrahydrocannabinol blijven gegevens over tetrahydrocannabinol [1]. Dat klinkt streng, maar het is de kortste manier om te begrijpen waarom de vraag rond eetlust open blijft.

Van receptorverhaal naar het flesje op tafel

Naast dit onderwerp liggen woorden die met heel andere kolommen te maken hebben. Terpenen horen bij de aromatische fractie van de plant, met eigen namen en eigen documentatie. Superkritische CO2-extractie is een productiestap, en zegt niets over eetlust. Namen als cbg olie, cbg druppels of cannabigerol olie wijzen op een andere cannabinoïde dan cannabidiol, met eigen publicaties eronder. Cbd wetgeving is nog een aparte laag, met eigen teksten per land.

Wat wel per fles hard is: het cannabinoïdengehalte in het analyserapport van de charge. Bij Cibdol staat dat gehalte per charge in de analyse die bij het product hoort, naast de ingrediëntenlijst op het etiket. Dat is een controleerbaar getal. Een verwachting over eetlust is dat niet, en de drie besproken publicaties maken dat verschil zichtbaar [1][2][3].