Cannabinoïden en huidonderzoek: bewijs en hiaten

Twee publicaties, elf jaar ertussen, en samen precies één rubriek: fundamenteel onderzoek aan huidweefsel. Hieronder staat wat ze vastleggen, in welke vorm ze dat doen, en waar de literatuur stil valt.

De huid met eigen cannabinoïdemoleculen

Het overzicht van Bíró uit 2009 [1] bracht in kaart welke receptoren en verwante moleculaire doelwitten in huidweefsel zijn beschreven. Naast de cannabinoïdereceptoren staat in die inventarisatie ook het TRPV1-kanaal, een ionkanaal dat in de literatuur vaak in hetzelfde rijtje wordt genoemd. Vier vindplaatsen krijgen daarbij een naam. Keratinocyten, de cellen die de buitenste huidlaag opbouwen. De cellen van de talgklier. Immuuncellen die in de huid zelf zitten en er niet even langskomen. En de zenuwvezels die door het huidweefsel lopen. Dat is een kaart van plekken. Meer legt zo'n kaart niet vast.

In dezelfde inventarisatie staan de lichaamseigen moleculen die bij die receptoren horen: anandamide en 2-AG [1]. Daarnaast twee afbraakenzymen, met namen die je één keer langzaam moet lezen: vetzuuramidehydrolase en monoacylglycerollipase. Receptoren, lichaamseigen moleculen, afbraakenzymen. Die drie rubrieken samen zijn wat de literatuur het endocannabinoïde systeem noemt, en in de huid is dat geheel per celtype uitgeschreven [1]. Het is dus vocabulaire met een adres. Iemand die de term in een zoekveld typt, komt bij precies deze indeling uit.

Het overzicht van Tóth uit 2019 [2] zet daar een tweede laag bij. Cannabinoïdesignalering is daarin één van meerdere systemen die in de huid zijn beschreven bij celdeling, bij het uitrijpen van cellen tot hun eindvorm, en bij de uitwisseling van immuunsignalen tussen cellen. Één van meerdere. Die vier woorden doen in die zin het meeste. Ze plaatsen het onderwerp naast andere systemen in plaats van erboven, en die relativering staat in het overzichtsartikel zelf, niet in een voetnoot van iemand anders.

Wat hier vastligt is dus de anatomie van het vocabulaire. Welke receptor waar is aangetroffen. Welke celtypen erbij genoemd zijn. Welke lichaamseigen moleculen en welke enzymen in dezelfde bespreking staan. Bij welke processen in de huid cannabinoïdesignalering in de literatuur ter sprake komt [2]. Dat is een aanzienlijke hoeveelheid detail voor een weefsel dat lange tijd vooral als buitenkant werd beschreven. En het is nog steeds een kaart, met de beperking die bij kaarten hoort.

De grens van twee overzichtsartikelen

Beide publicaties zijn overzichten van fundamenteel onderzoek [1][2]. Dat is een genre met een eigen opdracht: laboratoriummateriaal en preklinisch materiaal bij elkaar leggen, ordenen, en aangeven waar de literatuur nog leeg is. Geen deelnemers, geen vergelijkingsgroep, geen uitkomstmaat die aan een persoon hangt. Wat er in zo'n overzicht dan ook niet in staat, is de alinea die uitkomsten van gecontroleerd onderzoek bij mensen samenvat. Op deze pagina staat die alinea om dezelfde reden niet.

De observatie zelf is echt. Ze is ook smal. Receptoren in huidweefsel, twee lichaamseigen moleculen, twee enzymen, een lijst celtypen [1]: dat is vastgelegd materiaal, en het is netjes gemeten. Tussen dat materiaal en een uitspraak over één persoon met een chronische huidaandoening zit een gat. De omvang van dat gat wordt pas zichtbaar zodra je de opzet van gecontroleerd klinisch onderzoek ernaast legt en per onderdeel nagaat wat de twee overzichten wel bevatten.

Het overzicht van 2009 [1] beschrijft een chronische, door het immuunsysteem gestuurde huidaandoening als een samenspel van celgroei, celdifferentiatie en immuunsignalering. Niet als iets van de oppervlakte alleen. Dat maakt de vraag ingewikkelder dan hij op een foto lijkt, want een foto legt uitsluitend de buitenkant vast op één moment.

Daar komt het beloop bij. Dat is cyclisch [1]: rustige periodes wisselen af met opflakkeringen, in een ritme dat per persoon anders ligt. Eén vergelijking van twee momenten, voor en na, valt daardoor licht uit als bewijs. Een verschil tussen die twee momenten kan bij het beloop horen. Precies dat is de reden dat gedeelde voor-en-na-beelden en enthousiaste verslagen op forums de vraag niet beslissen, hoe consistent ze ook klinken.

De klinische vraag blijft in beide publicaties open [1][2]. Dat is de stand, en het is geen tussenstand die met betere formuleringen dichtgeschreven kan worden. Een overzicht van fundamenteel onderzoek en een gecontroleerde studie bij mensen leveren verschillende soorten uitspraken op, en het eerste type wordt niet zwaarder door er meer van te stapelen.

Van celkaart naar de spreekkamer

Gecontroleerd onderzoek heeft in de klinische literatuur een vaste vorm. Een omschreven groep deelnemers, zodat vastligt over wie de uitspraak gaat. Toewijzing per toeval aan het studieproduct of aan een vergelijkingsproduct. En blindering aan twee kanten: deelnemers weten niet in welke groep ze zitten, en de mensen die de huid beoordelen weten dat ook niet. Drie onderdelen, elk met een eigen taak in de uitkomst. Voor cannabidiol bij een chronische, door het immuunsysteem gestuurde huidaandoening staat zo'n opzet niet in de twee aangehaalde overzichten [1][2].

Daarnaast loopt een tweede rubriek, en die is juridisch van aard. Een crème of balsem met cannabidiol valt onder het cosmeticakader. Cannabidiol is daar als ingrediënt geregeld, en klinische studies horen niet bij die procedure. Wie via cbd wetgeving gaat zoeken, komt in dat kader terecht en niet in de klinische literatuur. Het zijn twee losse dossiers: de indeling van een potje aan de ene kant, de bewijslijn in het onderzoek aan de andere. Het eerste zegt niets over het tweede.

De vragen die bij een chronische huidaandoening horen, horen in de spreekkamer van een dermatoloog. Niet in een boodschappenmandje. Deze pagina beschrijft de stand van de literatuur en de vorm waarin die literatuur is opgeschreven, zodat het gesprek daar met concrete termen kan beginnen: welk celtype, welke receptor, welk soort studie.

Cibdol is sinds 2014 met cannabinoïden bezig, en aan de lezing van dit dossier verandert dat niets. De aanleiding om deze pagina bij te werken is dan ook één ding: publicatie van gecontroleerd onderzoek over dit onderwerp. Tot die tijd blijft de tekst staan zoals hij staat.

Zoektermen die er dicht langs liggen hebben elk hun eigen plek. Cbg olie en cbg druppels horen bij de cannabinoïdenoverzichten, waar cannabigerol olie een andere naam voor hetzelfde flesje is. Terpenen horen bij de aromatische fractie van de plant. Superkritische CO2-extractie hoort bij de productiestappen, samen met de vraag welk plantmateriaal er in het drukvat ging. Geen van die termen is in deze twee huidpublicaties onderwerp van onderzoek [1][2].

Punt voor punt door de literatuur

1. Receptoren en verwante moleculaire doelwitten in huidweefsel, in kaart gebracht door Bíró in 2009 [1]. Het TRPV1-kanaal staat in diezelfde inventarisatie, naast de cannabinoïdereceptoren. Het gaat om vindplaatsen in weefsel, niet om een uitkomst bij een persoon.
2. Vier celtypen bij naam in datzelfde overzicht [1]: keratinocyten, de cellen van de talgklier, immuuncellen die in de huid zelf zitten, en de zenuwvezels die door de huid lopen. Vier adressen, in één lijst.
3. Twee lichaamseigen moleculen uit hetzelfde overzicht: anandamide en 2-AG [1]. Daarnaast twee afbraakenzymen, vetzuuramidehydrolase en monoacylglycerollipase. Receptoren, moleculen en enzymen samen vormen het vocabulaire rond het endocannabinoïde systeem in de huid.
4. Tóth, 2019 [2]: cannabinoïdesignalering staat daarin als één van meerdere systemen die in de huid zijn beschreven bij celdeling, bij het uitrijpen van cellen en bij de uitwisseling van immuunsignalen. De relativering staat in het overzicht zelf.
5. Genre van beide publicaties: overzicht van fundamenteel onderzoek [1][2]. Laboratorium- en preklinisch materiaal, geordend en samengevat. Geen deelnemers, geen vergelijkingsgroep, geen blindering, en dus een ander soort uitspraak dan een klinische studie oplevert.
6. Status van de bevinding: een echte observatie, en een smalle. Dat is geen bezwaar tegen de publicaties. Het is hun opdracht, precies uitgevoerd, en het bepaalt tot hoe ver de conclusie mag reiken.
7. Een chronische, door het immuunsysteem gestuurde huidaandoening in de beschrijving van 2009 [1]: celgroei, celdifferentiatie en immuunsignalering samen. Dus meer dan de oppervlakte, terwijl een foto uitsluitend die oppervlakte op één moment vastlegt.
8. Klinisch beloop volgens hetzelfde overzicht [1]: cyclisch, met rustige stukken en opflakkeringen. Eén vergelijking van voor en na weegt daardoor licht, omdat een verschil tussen die twee momenten bij dat beloop kan horen.
9. Opzet van gecontroleerd onderzoek in de klinische literatuur: een omschreven groep deelnemers, toewijzing per toeval aan studieproduct of vergelijkingsproduct, en blindering van zowel deelnemers als beoordelaars. Drie onderdelen die elk iets anders uit de uitkomst houden.
10. Ontbrekend onderdeel in dit dossier: de alinea die uitkomsten van zulk onderzoek samenvat. Die alinea staat hier niet, omdat het materiaal er voor dit onderwerp niet is [1][2].
11. Cosmeticakader: cannabidiol is daarin als ingrediënt geregeld, en klinische studies horen niet bij die procedure. De indeling van een potje en de bewijslijn in de literatuur blijven twee aparte rubrieken.
12. Status van de klinische vraag na beide publicaties: open [1][2]. Aanleiding om deze tekst bij te werken: publicatie van gecontroleerd onderzoek. Cibdol werkt sinds 2014 met cannabinoïden, en dat verandert de lezing van dit dossier niet.
13. Zoekwoorden in de buurt: cbg olie, cbg druppels en cannabigerol olie staan in de cannabinoïdenrubrieken, terpenen bij de aromatische fractie, superkritische CO2-extractie bij de productiestappen. Geen van die termen is in deze twee publicaties onderwerp van onderzoek.