CBD en autorijden: drie losse vragen

Het flesje is netjes gekocht, het chargerapport ligt erbij, en op papier is alles in orde. Of de rit van vanavond daarmee ook geregeld is, staat er nergens bij. Dat zijn twee dingen. Bij nader inzien drie.

Drie kwesties die elkaar niet dekken

1. Wat een controle langs de weg zoekt. De doelstof bij cannabis is delta-9-tetrahydrocannabinol, kortweg THC. Cannabidiol staat niet in die opdracht. Het apparaat gaat CBD voorbij en registreert THC, ongeacht uit welk product die THC afkomstig is.
2. Wat de verkeerswetgeving meet. Daar gaat het om vastgestelde bloedconcentraties, gekoppeld aan een lijst met stoffen waarop THC staat. Het is een getal in het bloed dat wordt afgelezen, geen productcategorie en geen bonnetje.
3. Of aankoop en bezit zijn toegestaan. Die vraag wordt in andere instrumenten geregeld dan de verkeerswet, met een eigen systematiek. De uitkomst aan de ene kant zegt niets over de uitkomst aan de andere kant.
4. Wat een uitslag niet vastlegt. In een meting zit geen kolom voor herkomst. Een spoor THC uit een legaal hennepextract en THC uit een gecontroleerde cannabisbereiding belanden in dezelfde regel. Op analyseniveau is de hoeveelheid THC het enige onderscheid tussen die twee.
5. Wat per persoon verschuift. Wat een meting bij één iemand oplevert, hangt samen met het individu, de hoeveelheid en het moment. Een chargerapport rekent dat niet voor je uit, en een pagina als deze ook niet.

Die vijf punten worden in gesprekken vaak tot één vraag samengeperst. Ze hebben elk een eigen bron, en soms een eigen land.

Lipofiel, en wat dat in de tijd doet

Full spectrum staat voor een breder scala hennepcannabinoïden, met een spoor THC dat binnen het plafond van de markt blijft. Dat spoor is geen ongelukje. Het hoort per definitie bij het format, naast de cannabinoïden en de terpenen die in zo'n profiel worden gemeten. De complicatie die eruit volgt is farmacokinetisch van aard, niet juridisch.

Huestis legde in 2007 vast dat THC lipofiel is: de stof verdeelt zich naar vetweefsel en komt daar langzaam weer uit vrij richting de circulatie [1]. Het tijdsverloop van THC in het bloed loopt daardoor niet netjes gelijk op met de laatste keer dat er iets is doorgeslikt. Opbouw hangt aan twee grootheden: hoeveelheid en frequentie. Geen van beide staat op een etiket.

Af en toe tegenover dagelijks veel

Af en toe een product met sporen THC is iets anders dan aanhoudend zwaar gebruik. Bij herhaald zwaar gebruik van producten met sporen THC kan een meting verschuiven van niets meetbaars naar iets meetbaars. Verder dan dat gaat het gegeven niet. Er hangt geen persoonlijk getal aan, geen termijn en geen drempel per lichaamstype. Wie daar een uitslag uit wil afleiden, rekent met variabelen die in de literatuur juist als variabel staan opgeschreven.

Grenzen die aan de grens veranderen

In het Verenigd Koninkrijk werkt de verkeerswetgeving met vastgestelde bloedconcentraties, gekoppeld aan een stoffenlijst waarop THC staat. De grens voor THC is daar bewust laag gekozen. De onderbouwing luidt: gebruik in beeld brengen, niet een marge gunnen. Dat is een keuze van de wetgever, en die keuze verschilt per land.

• Vastgestelde bloedconcentraties per stof, met THC op de lijst, gelden als het meetpunt.
• De grens kent geen mechanisme voor de vraag uit welk product de gemeten THC oorspronkelijk kwam. Full spectrum, isolaat of iets anders: de grenswaarde stelt die vraag niet.
• Andere landen hanteren eigen analytische grenzen, met een eigen redenering erachter. Een cijfer uit het ene rechtsgebied is geen wisselgeld in het volgende.
• Een rit over de grens betekent daarmee twee of drie regelboeken die niet op elkaar passen. Bij een vlucht met overstap loopt dat nog verder op.
• In de meeste rechtsgebieden bestaat er bovendien een apart feit: rijden terwijl iemand door stoffen niet in staat is te rijden, op recept verkregen of niet, los van elke concentratiegrens.
• Dat tweede feit is geen mildere variant van het eerste. Het staat er zelfstandig naast, en het wordt niet met een laboratoriumcijfer beslecht.

De grenswaarde en het aparte feit meten dus verschillende dingen. Het eerste is een getal, het tweede een beoordeling.

Aankoop, bezit en de rit daarna

Of een flesje verkocht en bezeten mag worden, is een vraag met eigen instrumenten. Wie zoekt op cbd wetgeving komt daar terecht: regels over wat er in de handel mag, tot welke hoeveelheid THC, en onder welke voorwaarden. In die documenten staat geen bloedwaarde. Ze regelen het schap, niet de weg.

Aan de productkant zit het onderscheid tussen een legaal hennep- of CBD-extract en een gecontroleerde cannabisbereiding op analyseniveau bij één grootheid, en dat is de hoeveelheid THC. Niet bij de productiewijze. Superkritische CO2-extractie, een andere scheidingsstap, of een naam als cannabigerol olie op de doos: geen van die dingen verandert de kolom waarin THC wordt afgelezen. Ook het vocabulaire rond het endocannabinoïde systeem hoort bij een ander onderwerp dan een grenswaarde in het bloed.

Daarmee blijft de kernscheiding overzichtelijk. De legaliteit van een aankoop is één ding, de juridische status van de rit erna een tweede. Ze worden door verschillende regels bepaald en ze kunnen los van elkaar uitpakken. Wat er tussen die twee in zit, is per persoon variabel: het individu, de hoeveelheid en het moment schuiven de meting op.

Voor een sluitend antwoord over een specifiek product in een specifiek rechtsgebied hoort de vraag bij een gekwalificeerde jurist in dat rechtsgebied, niet bij een naslagpagina; Iffland en Grotenhermen tekenden in 2017 al aan hoe voorzichtig de gepubliceerde gegevens zich per situatie laten lezen [2]. Wat een handhaver of een rechter in een concreet geval vaststelt, wordt hier niet vooruitgenomen. Wat wel per charge vastligt, staat in het rapport.

Wat het chargerapport wel vastlegt

1. Een onafhankelijk labverslag. Een COA legt het gemeten cannabinoïdengehalte vast van een benoemde charge, met THC erbij. Het is een meting aan materiaal, geen prognose over een persoon.
2. Full spectrum. Bij dit type hoort een spoor THC per definitie bij het doel van het format. Het rapport geeft het getal, niet een indruk.
3. Broad spectrum. Hier blijven andere cannabinoïden staan en is THC eruit gehaald. Het verschil zit in de bewerking, en het is terug te vinden in de meting.
4. Geen aantoonbaar THC. Die formulering kan bij beide typen in een rapport opduiken. Ze verwijst naar de gevoeligheid van de gebruikte methode en niet naar een absolute nul.
5. Gemeten getallen, gepubliceerd. Bij Cibdol zijn gepubliceerde meetwaarden per charge de standaard sinds 2014, en juist bij deze vraag is dat de plek om te kijken voordat een fles opengaat.
6. Wat een naam niet vastlegt. Cbg olie, cbg druppels, een percentage op het schapkaartje: de aanduiding op de verpakking legt niets vast over een meting in het bloed. Het cijfer naast THC in het rapport is het enige harde gegeven dat aan de productkant te controleren valt.

Zo blijft de rolverdeling helder: het rapport hoort bij de fles, de grenswaarde bij het rechtsgebied, en de beoordeling van één concreet geval bij wie daarvoor gekwalificeerd is.